یک روشنفکر درخت نشین | نگاهی به رمان بارون درخت نشین

غزل قربانپور

ایده کتاب ” بارون درخت نشین” در سال 1956 به ذهن ایتالو کالوینو رسید. ایده خام این موضوع بدوا درباره پسری بود که در تمام عمرش روی شاخه درختان زندگی می‌کند. کالوینو نام او را ” بارون درخت نشین” گذاشت.

 داستان این گونه آغاز می‌شود :

“پانزدهم ژوئن 1767 بود که برادرم کوزیمو پیوواسکو دی روندو آخرین بار سر میز غذا میان ما نشست.”

کوزیمو پسر دوازده ساله بارون دی روندو در همین تاریخ تصمیم می‌گیرد از دستورات پدر سرپیچی کند این سرپیچی ابتدا به نظر می‌رسد برای اعتراض به “خوردن حلزونهایی است که خواهرش پخته است”. بنابراین کوزیمو از شاخه نزدیکترین درخت بالا می‌رود و تصمیم می‌گیرد، دیگر پایش را روی زمین نگذارد.
این تصمیم او را وارد ریتم زندگی در طبیعت می‌کند, ریتمی‌همیشه به طرز یکنواختی زنده است و کوزیمو در مبارزه با طبیعت برای بقا جهان جدیدی را کشف می‌کند که بکر است و به دست انسانها نیافتاده است.

طبیعت بکر و وحشی که خفاشها در آن راحت زندگی می‌کنند یا برف و سرما آن را غیر قابل سکونت می‌کند , بوها رنگها و مناظری که از زیبایی بیداد می‌کند در آخر به دست انسانی به نام کوزیمو اهلی می‌شوند.کوزیمو اگرچه در میان مردم زندگی نمیکند و فاصله اش را همواره در حد معنی نگه می‌دارد تا از انسانها آسیب نبیند در عین حال تجربیات و نو آوری‌هایش را با آنها به اشتراک می‌گذارد.

اما در اواسط داستان خواهیم دید اعتراض کوزیمو به سبب خوردن حلزون نیست بلکه مبارزه ایست طولانی که روح سرکش کوزیمو بر علیه خانواده و جامعه انسانی آغاز کرده است. این مبارزه انتخاب زندگی اوست.

ادامه این شورش در راستای جلب توجه دختری لوس و عجیب است که در باغ همسایه زندگی میکند. دختری که بر اسب سفید سوار می‌شود, با گروه دله دزدان میوه شوخی میکند و در کل آنچه که از زندگی اشرافی آموخته است را به سخره می‌گیرد. آنچنان که اطرافیانش در مورد او می‌گویند ” از دست رفته است.”

“لا سینفورزا” بر خلاف زندگی اشرافی اش , در جستجوی زندگی خودش است اگرچه از شیوه ای بسیار نا متعارف. پس میبینیم فقط کوزیمو نیست که راه زندگی اش را پیدا کرده است.لا سینفورزا و کوزیمو هردو مخالف سبک زندگی پدرانشان هستند و کوزیمو دست به اعتراضی گسترده می‌زند. پدر کوزیمو بارونی است که در رقابت با سایر اشرافزاده‌هاست بنابراین کوزیمو می‌پندارد پدرش و دیگران نمی‌توانند فلسفه جهان را بپذیرند چه رسد به آنکه آن را تغییر دهند و بهبود بخشند.

از دید کوزیمو فلسفه تمام مردم به جهان فلسفه ای بیهوده و دیدگاهی بی تفاوت است اگرچه در این میان برادرش “بیاجو” انسانی متعادلتر است اما خود خواسته مجبور به تحمل رنجها و محدودیتهای جامعه است. اما برای از دست دادن فرصتهای زندگی چقدر زمان داریم؟!

ایتالو کالوینی
ایتالو کالوینو

 

رمان بارون درخت نشین نوشته کالوینو به چند ژانر ادبی اشاره دارد. از لحاظ شخصیت بندی , جنبه ماجراجویی و روایت شبه افسانه ای به رمان ” اعترافات یک ایتالیایی” اثر ” نی یوو” شبیه است.
این رمان نه از آن جهت که کوزیمو فردی روشنفکر است که دست به نوآوری می‌زند و نه از آن جهت که آرمانهای واقع گرایانه و بشردوستانه دارد نه به این علت که با فیلسوفان هم عصر خود مانند روسو و ولتر در ارتباط است , بلکه به این سبب خواننده آن را رها نمی‌کند که زبان آن ” طنز” است. طنز زبانی است برای بازگو کردن حقایقی که خیلی وقتها نمیتوان آن را به زبان آورد زبانی است که هرگز کهنه نمیشود و همیشه تر و تازگی اش را حفظ میکند و کالوینو استاد مسلم این زبان است.

کوزیمو خود خواسته از مردم فاصله معنی میگیرد این حرکت بسی خردمندانه است و مصداق بارز ضرب المثل است ” دور شو, عزیز شو.”
این رمان شاید اشاره به شرایط زندگی کالوینو داشته باشد. زیرا نویسنده پس از واقعه مجارستان PCI را ترک می‌کند به عبارتی این رمان بازتابی است تاریخی در مورد مشارکت فعال در جنبشهای تاریخی.

رمان بارون درخت نشین اثر نویسنده شهیر ایتالیایی ” ایتالو کالوینو” است که به دست “پرویز شهدی” ترجمه شده است و در انتشارات “چشمه” در تابستان 1394 به چاپ رسید.
غزل قربانپور

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.