یکم دی ماه؛ جشن خرم روز، نخستین جشن دیگان

از سال ۱۷۳۸ قبل از میلاد یعنی در حدود ۳۷۴۶ سال پیش ، یکم دی ماه را با نام  ” روز خور ” (خورشید روز) یا  ” خرم روز ” می‌شناسند; روزی که خورشید دوباره بعد از بلندترین شب سال طلوع می‌کند و باز به دنیا زندگی می‌بخشد .

در ماه دی چهار بار جشن دیگان در روزهای اورمزد، دی به آذر، دی به مهر و دی بدین برگزار می‌شود، که از همه والا تر جشن روز اورمزد می‌باشد. این روز در ایران باستان که نخستین جشن دیگان است به نام “اورمزد و دی ماه خرم روز” نامیده شده است. زرتشتیان همچنین این روز را چیرگی روشنایی بر تاریکی یا پیروزی اهورامزدا بر اهریمن به شمار می‌آورند.

در این روز پادشاه‌هان و والیان، دیدار همگانی با مردم می‌داشتند.

همچنین میان ایرانیان باستان ، در کنار این که همیشه شب یلدا جایگاه ویژه ای داشته و همیشه با مراسم‌های مخصوص اش برگزار می‌شده است ، اما همیشه ترسی از شب در میان باستانیان وجود داشته است ، ترس از بلندترین شب سال ، ترس از ظلمتی بیشتر از همیشه و ترس از این که دیگر خورشید طلوع نکند . آن‌ها برای اینکه این ترس را فراموش کنند خود را با اعمال و مراسم‌های شب یلدا مشغول می‌کردند و دور اقوام و دوستان جمع می‌شدند تا از شدت این ترس کم شود . حال که بلندترین شب سال را تا صبح در کنار هم سپری کرده اند ،  صبح روز بعد آن ، یعنی صبح روز یکم دی ماه ،  را “روز خور” یا “دی گان” می‌نامیدند و آن را تعطیل اعلام می‌کردند و خستگی بیداری شب گذشته را از تن به در می‌کردند .

این تعطیلی به این دلیل نبوده که بخواهند به قول امروزی‌ها از زیر کار در بروند بلکه دلیلی بسیار جالب داشته‌اند. دلیلشان هم این بوده که خستگی که از شب گذشته برای گذران شب یلدا بر وجودشان مانده است، باعث نشود تا در امور روزانه‌شان تاثیر منفی بگذارد، باعث بدرفتاری با ارباب رجوع شود و یا حتی باعث دروغی گفته شود، اگرچه در حد یک دروغ کوچک، آن هم در روز تولد دوباره خورشید.

همچنین در برخی از کتب و شواهد تاریخی آمده است که روز یکم دی ماه یا همان “روز خور” روز برابری و برادری و عدالت بشریت بوده است. در این روز تمام مردم، چه شاهان و رعیت همه لباس ساده‌ای به تن می‌کردند تا همه در نظر یکسان و برابر به نظر برسند. هیچ کس در این روز حق دستور دادن به کسی را نداشت و هر کس هر کاری را انجام می‌داد از روی میل و رضای خودش انجام می‌داد نه آن که بخواهد دستور کسی را اجرا کند. همچنین در این روز کارهایی مثل جنگ و خونریزی، شکار در حد کشتن یک مرغ یا گوسفند ممنوع بوده و به شدت از انجام آن‌ها اجتناب می‌شده است.

دانشمند بزرگ ابوریحان بیرونی در اثر ارزشمندش با نام «آثار الباقیه», در جایی از آن درباره ی روز یکم دی ماه یا همان «خرم روز» می‌نویسد:

«… دی ماه، نخستین روز آن خرم روز است و این روز و ماه هر دو به نام خداوند است که «هرمز» نامیده می‌شود، یعنی حکیم و دارای رای و آفریدگار.

در این روز عادت ایرانیان چنین بوده که پادشاه از تخت شاهی پایین می‌آمد و جامه ای سفید می‌پوشید و در بیابان بر فرش‌های سپید می‌نشست و دربان و یساولان را که شکوه پادشاه با آن‌هاست به کنار می‌راند و هر کس که می‌خواست پادشاه را ببیند، خواه دارا و خواه نادار بدون هیچ گونه نگهبان و پاسبان، نزد شاه می‌رفت و با او به گفتگو می‌پرداخت و در این روز پادشاه با برزگران می‌نشست و در یک سفره با آن‌ها خوراک می‌خورد و می‌گفت :

من مانند یکی از شماها هستم و با شماها برادرم، زیرا استواری و پایداری جهان به کارهایی است که به دست شما انجام می‌شود و امنیت کشور نیز با من است، نه پادشاه را از مردم گریزی است و نه مردم را از پادشاه …»

منابع: karnaval.ir/holiday-1dey-birth-sun-deyegan

www.akairan.com/maghalat-persia/ainha-marasem-iran-word/5611.html

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.