چرا هیچ نویسنده ایرانی برنده جایزه ی نوبل ادبیات نشده است؟

چرا هیچ نویسنده ایرانی برنده جایزه ی نوبل ادبیات نشده است؟

ایرج محرمی

پس از اعلام نام کازو ایشی گورو به عنوان برنده جایزه ی نوبل ادبیات در سال 2016 میلادی یک پرسش مهم در سطح علاقمندان به ادبیات ایران مطرح شد و آن این که چرا هیچ نویسنده ی ایرانی برنده ی جایزه ی نوبل ادبیات نشده است؟ عدم کسب جایزه نوبل توسط نویسندگان ایرانی در قید حیات دلایل تکنیکی و محتوایی دارد:

نقش ترجمه

نخست به ترجمه اثر بر می‌گردد. ترجمه یک اثر به زبان‌های دیگر نشانه جهانی بودن مفهوم و اقبال خوانندگان بیشتری است و در انتخاب برنده نوبل ادبیات کم تاثیر نیست. نویسندگان ما علاوه بر آن که کمتر آثارشان به زبان‌های مختلف ترجمه شده بلکه اگر ترجمه ای هم بوده است، این ترجمه تداوم و اقبالی نداشته است. نباید سفارش یا توصیه نویسنده یا نهادی برای ترجمه کتابی از فارسی به سایر زبان‌ها با اقبال مثلا یک انگلیسی زبان به ترجمه یک اثر اشتباه گرفت.

نقش سینما و تئاتر

از سویی سینما و تئاتر ایران که می‌توانست معرف ادبیات ایرانی باشد جز چند مورد اندک، اقتباسی در خور و شایسته از این آثار برای حضور جهانی خود نداشته است.

نوع نگارش

دلیل دیگر به تکنیک بیشترنویسندگان ایرانی بر می‌گردد، آنها قبل از آن که رمان نویس باشند بیشتر قصه گو هستند. شاعران ما هم به قدری درگیر استعاره و صور خیال و پیچیدگی‌های زبان و ادب فارسی هستند که ترجمه آثارشان نه تنها دشوار بلکه شعر ترجمه شده شان را نیز در سطح سخیفی در بین آثار جهانی قرار می‌دهد. گاهی نیز شاعرانی مانند ی . ر و ی . گ که این بازی الفاظ در شعرشان کم و سادگی گیرایی در اشعارشان دارند متاسفانه ترجمه پنهان شعری فرانسوی یا انگلیسی هستند که داوران نوبل اصل آن را خوانده اند!

نوع سوژه‌ها

نویسندگان ایرانی اغلب به جای تبدیل سوژهای بومی‌به اندیشه جهانی برعکس عمل کرده اند اشتباهی که حتی نویسندگان معاصر افغانی و تاجیک از ان دوری کرده اند. در ادبیات معاصر مابه جز مرحوم هدایت و مرحوم ساعدی که در دنیا در مقاطعی به آنها توجه شده است، بقیه آثار داستانی ما در مرکز توجه نبوده است.

وقتی شما اسم یک برنده جایزه نوبل را می‌شنوید حداقل یک یا دو اثر از او را خوانده اید. ولی در مورد نویسندگان ایرانی در جهان چنین رخدادی، به دور از ذهن بوده است.

ایرج محرمی
ایرج محرمی
ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.