نگاهی متفاوت به ماجرای پلمپ نگارخانه وصال شیراز

نگاهی متفاوت به ماجرای پلمپ نگارخانه وصال شیراز

علیرضا دباغ

در روزهای گذشته پیامهای بسیاری از هنرمندان عزیز شهرِ من شیراز ،برای سرزمین هنر honarland.ir ارسال گردید که از وقوع یک فاجعه در حوزه فرهنگی شهر حکایت داشت.

چرا می‌گویم فاجعه ؟!

ساده است زیرا:

اولاً فقدان فضای فرهنگی و هنری در کشور بیش از حدی است که تصور می‌شود.  پس هر میزان از این فضای فیزیکی کاسته شود یک فاجعه است.
ثانیاً شهرهایی مانند شیراز که به نام فرهنگ و هنر شناخته می‌شوند باید روز به روز به داشته‌های فرهنگیش از لحاظ مادی و معنوی(ملموس و غیر ملموس) اضافه شود نه از آن کاسته شود .

اما از این دلایل ساده و بسیار موجه که بگذریم پلمپ نگارخانه ی وصال شیراز لایه‌های دیگری از معنا را تداعی می‌کند که هر کدام از آنها نیز برای خود مضمون فاجعه آمیزی دارد:

1- نگارخانه ی وصال شیراز عمری بیش از نیم قرن دارد و از این حیث پیوندهای روحی و معنوی با تمامی‌هنرمندانی دارد که در این 50 سال در شیراز زندگی کرده اند. مهم  نیست در رشته‌های تجسمی‌فعالیت داشته اند  یا در موسیقی یا تئاتر…مهم این است که نگارخانه ی وصال شیراز برای نیم قرن شعله هنر را در یکی از خیابانهای اصلی شهر روشن نگاه داشته بود.

وقتی دردنامه‌های ارسالی هنرمندانی که هنوز ساکن شیراز هستند را در کنار دلنوشته‌های هنرمندانی که از شیراز مهاجرت کرده اند می‌خوانیم به خوبی حس نوستالژی محاط بر این مکان فرهنگی را به عنوان سوژه ای عمیق در کنار ابژه ای به نام نگارخانه وصال درک می‌نماییم.

پلمپ نگارخانه وصال شیراز
پلمپ نگارخانه وصال شیراز

گستره این اجماع هنرمندان شیراز بر روی این موضوع درنوع خود بی سابقه و ستودنی است به عنوان نمونه بخشهایی از این یادداشتها را مرور می‌کنیم تا بدانیم حفظ این بنا تا چه حد برای این عزیزان مهم است.

نوید افقه (موسیقی) :

نگارخانه وصال با ۵۰ سال سابقه فرهنگی ۵۰ سال علقه و دل دادگی هنرمندان برای گفتن از آن چه بودیم و چه شدیم ،نامش را از دیرینه خاندان فرهنگی شیراز وام گرفته بود. محلی برای جمع شدن، دیدار، خبر شدن از رخداد‌های تجسمی، زمانی در اوخر دهه شصت تمرین موسیقی، جلسات نقد ادبی، نقد فیلم ،تمرین تاتر……زندگی، زیستن،در هوای هنر فرهنگ، زندگی در سایه بزرگان هنرش…

مهرداد پرتو آذر(هنرهای تجسمی) :

تاریخ شهرمان آکنده از خطاهای انسانهایی بوده که بعضا در زمان و مکان خود مورد تذکر اصحاب امور قرار گرفته و به دلایل ماهرانه ای با آن بی توجهی شده و در نهایت موقعیت از دست رفته و قابل برگشت نبوده، از آن جمله موقعیتهای فرهنگی و هنری و سرمایه گذاری از این دست در بخش‌های مختلف است.درج این مقدمه به جهت از دست رفتن مأمن و محل مادر فرهنگ و هنر شهرمان است. نگارخانه وصال
محلی که هر کس در این دیار کهن اگر دستی بر آتش داشته بااو انس و الفتی دارد و دریغ که بعلت سهل انگاری و بی کفایتی و کم کاری و کم محلی به موضوع نگهداری میراث فرهنگ و هنر شهرمان از دست مالک در امان نمانده و پلمب شده است، بله منظور نگارخانه وصال عزیز و محترم است. دیروز با او و تمامی‌هنرمندان و فرهنگوران بی احترامی‌شد.
خانه مادری فرهنگ و هنر شهرمان بسته شد همراه با یک نمایشگاه تازه افتتاح نقاشی و مجسمه و ویدئو آرت با نزدیک به 70 اثر از هنرمندان با سابقه و جوانان با استعداد امیدوار به آینده که شاید تعدادی از آنها اولین نمایشگاه آثارشان باشد. واقعا این هنرمندان و علاقمند و شهروندان شهرمان شایستگی داشتن محلی عاریه ای از سال 1354 را نداشتند؟

 

شاهرخ تندرو صالح(نویسنده) :

شهر شیراز نه تنها متعلق به شیرازیان که متعلق به همه شهروندان ایرانی و فرهنگ دوستان سراسر جهان است . این که هر روز خبری بدتر از دیروز روی دل و جان آدم آوار می‌شود نشانه خوبی نیست .
امروز ما نمایه ویرانی و یله بودنمان در سراشیب سقوط است .فرهنگ و هنر و ادببات حیاتبخش است و آبرو بر و نابود کننده نیست .
شماها سکانداری مسوولیت‌های مهم شهر ما را در ضیافت‌های رنگارنگ به دست آورده اید. شک نداشته باشید تلاش برای حفظ مظاهر تمدن فرهنگی ایران در شیراز بقای مدیریت شما را ضمانت می‌کند .از بلعندگان فرصت‌ها نترسید و حافظ حریم حرکت فرهنگ ایران عزیزمان باشید .

شاید این محتوا را نیز دوست داشته باشید

استاندار گرامی‌استان فارس
مدیر کل ارشاد فارس
شهردار محترم شیراز

اگر نمی‌توانید و یا به هر عللی نمی‌خواهید نسبت به بقایا و مظاهر تمدنی ایران عزیز در شهر شیراز رفتار متعهدانه و مسؤولانه و حرفه ای داشته باشید بروید و کار را به کاردانان و وجدان‌های بیدار بسپارید .

نگارخانه وصال حداقل نیم قرن خاطره شیرین و سرافرازانه از هنرمندان پیشرو ایران و نسل‌های جستجوگر را در خود,دارد .جلو ویران شدنش را بگبرید آقایان .جلو ویرانی را بگیرید .

همانگونه که از این یادداشتها پیداست پلمپ نگارخانه ی وصال برای تمامی‌هنرمندان و اهالی فرهنگ و ادب فاجعه تلقی می‌شود.

پلمپ نگارخانه وصال شیراز
پلمپ نگارخانه وصال شیراز

2- فاجعه ی دیگر دسته بندی طایفه ای در مقوله ی مدیریت فرهنگی در استان فارس است. در جریان پلمپ نگارخانه وصال گروهی تلاش کردند این ماجرا را به بده بستانهای اهالی منطقه ی لارستان که مدیریت کلان استان را در دست داشته اند گره بزنند.

 گروهی از هنرمندان شیراز معتقدند مدیریت کلان فرهنگی در شیراز را باید به خود اهالی فرهنگ در شیراز سپرد، من هم معتقدم اهالی شیراز برای اداره ی شهرخود بیش از سایر شهروندان استان و یا استانهای دیگر مُحِق هستند اما فارغ از این خواسته ی به حق ، به نظرمی‌رسد پیوند ماجرای پلمپ نگارخانه ی وصال به مسائل قومیتی نمی‌تواند در حل مشکل این نگارخانه مؤثر باشد و به نوعی باعث موضع گیری منفی و قطب بندی حیدری-نعمتی می‌شود.
اگرچه به عنوان یک شیرازی مهاجر اعتقاد دارم شدت عملِ قوم گرایانه ی مدیران کلان استان فارس که اغلب شیرازی نیستند، در سالهای اخیر صدمات جبران ناپذیری به پیکره فرهنگی شهر شیراز زده است و نسل اخیر مدیران نورسیده ی استان برآمده از ساختار فرهنگ اصیل شیرازی نیست؛ اما معتقدم نباید در نقد ماجرای نگارخانه وصال اتحاد و انسجام هنرمندان را قربانی موضوع قوم گرایی کرد. لاری‌ها و کازرونی‌ها و جهرمی‌ها ، قشقایی‌ها و لرهای عزیز مقیم شیراز هم همه باید متحد و یکپارچه از تمامیت فرهنگ و هنر شیراز حمایت کنند و نگارخانه وصال را به عنوان یک سمبل وحدت آفرین در مقوله ی فرهنگ حمایت کنند.

 

  3- فاجعه ی دیگر عدم کارایی مدیران فرهنگی شیراز در دوره‌های مختلف در دهه‌های گذشته در زمینه تملک این ملک با ارزش فرهنگی به نفع جامعه ی فرهنگ و هنر شیراز است.

پس از دریافت خبر ناگوار پلمپ نگارخانه وصال و دریافت پیامهای مختلفی که بخشی از آن را خواندید، در حد بضاعت خویش با وجود دوری از شیراز با تعدادی از هنرمندان مطرح شیراز در این باره گفتگو کردم و  در پی آن با دکتر مریدی (مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی‌استان تهران) که به تازگی همین پست را در شیراز تحویل داده و به تهران آمده است ملاقاتی داشتم.

ایشان معتقد بود مالک زرتشتی این نگارخانه سالها بود که آماده فروش این ملک به اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی‌استان فارس بفروشد اما مدیران سابق نتوانسته بودند مبلغ مورد نظر وی را که ظاهراً رقم زیادی هم نبودتأمین نمایند و در نهایت به شخص ثالثی که از اهالی لارستان است فروخته شده و او قصد دارد در ملک خود کار دیگری راه بیاندازد. وی از تلاشهایش برای جلوگیری از تخریب این مجموعه به دست مالک جدید سخن گفت.

گفتگوی ما که تا شامگاه به طول کشید، ولی با رسیدن تصویر نامه ی مقام قضایی در شیراز مبنی بر رفع پلمپ نگارخانه وصال با شادمانی به پایان رسید اماغم این فاجعه مدیریتی باقی ماند که چرا مدیران فرهنگی در ادوار مختلف این مشکل را از اساس حل نکردند تا اکنون کار به همین اما و اگرها برسد؟

نگارخانه وصال شیراز
نگارخانه وصال شیراز

4- اما بزرگترین فاجعه از لحاظ معناشناسی وقتی  رخ می‌دهد که تمام ماجرا با ذبح فرهنگ و هنر در مسلخ پول ومنفعت ختم می‌شود.

مالک محترم حق دارد که ملک خویش را برای مقاصد تجاری تخریب یا تعمیر کند و آنچه که محتمل می‌نماید در نهایت اگر ماجرا اینگونه که پیش رفته است ادامه یابد این اتفاق محتمل به نظر می‌رسد و این به معنای همان جدال قدیمی‌میان فرهنگ و اقتصاد است  یعنی قربانی کردن فرهنگ وهنر به نفع اقتصاد و منافع شخصی .

تخریب مکانهای فرهنگی هنری،  برای تبدیل به یک محیط اقتصادی امری است که به کرات در شیراز رخ  داده است و متأسفانه مسؤلان غیر بومی‌شیراز در سطح کلان استان در انجام آن همراهمی‌داشته اند.

 اکنون که کار به اما و اگرها کشیده شده است باید منتظر ماند و دعا کرد تا باد صبا گرد وغبار را از آسمان شهر حافظ ویادگاران فرهنگ و هنر این مرز و بوم  پاک نماید.

ممکن است شما دوست داشته باشید
1 نظر
  1. ehsan می گوید

    عجیب است . شما معلوم است چی می گید؟ طرفدار هنرمندان هستید یا طرفدار مدیرکل ارشاد ؟ بالاخره تکلیف خودتان را روشن کنید یا کنار هنرمندان واقعی باشید و از حقوق آ«ها دفاع کنید یا مشخصا بگید که دستتان با ارشاد در یک کاسه هست….

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.