نگاهی به نمایش میرمهنا نوشته وکار سیروس کهوری نژاد |یادداشتی از محسن فاضلی

میرمهنا شورشی ومبارز، یا حرامی‌بحری؟

نگاهی به نمایش میرمهنا نوشته و کار سیروس کهوری نژاد| یادداشتی از محسن فاضلی

در جشنواره سی ویکم به سال 1391 حسین زارعی نویسنده وکارگردانی بوشهری ازشهرستان گناوه “نمایش نامه ای تحت عنوان «تعزیه اشباح بر دریای پارس» با موصوعیت زندگی میر مهنا “دزد دریایی را به نگارش در آورده است

میرمهنا کیست؟

بن نصر بن حمد رعایی سلیمی‌(به سال15-1148 ذیعقده 1182 قمری -1114 مطابق 5فرودین 1148 خورشیدی) ازقبیله عرب تبار ساکن بندر ریگ بوده. او حاکم عربی و به توصیف غربیها ، «حرامی‌دریایی» خلیج فارس درزمان “زندیان ایران بود؛ که با هلندهای در خلیج فارس جنگید. مهمترین کار وی شکست هلندی‌ها و بیرون راندانشان از جزیره ی خارک بوده. پدرش ناصر در واپسین سالهای فرمانراوی نادرشاه افشار حاکم بندر ریگ ورود حله جزیره خارک بود. میر ناصر شیعه مذهب وایرانی تبار و نام خانوادگی اش “زعایی بود. نیاکان وی به بندر ریگ مهاجرت کرده بوند. میرناصر با دختری ایرانی تبار پیوند زناشویی می‌بندد. میرمهنا در نوزده سالگی پدرو مادرش را به قتل می‌رساند. میرمهنا حاکم مستقل بندر ریگ شهرستان گناوه بود که به “راهزنی دریایی ازبیگانگان که قصد ورود به ایران را داشتند می‌پرداخت. او در سالهای 1175/1176 قمری به راهزنی در خشکی می‌پرداخته و اموال مردم را در مسیر بوشهر به شیراز غارت می‌کرده. والی بغداد در سال 1182 قمری میرمهنا را به قتل رساند.

نمایش میر مهنا

نمایش و یا متن سیروس کهوری بر اساس تاریخ شفاهی و یا مکتوب به رشته تحریر درآمده است و وام دار متون قبلی هست یا خیر را بنده درست مطلع نیستم. در آغاز باید به یک نکته اشاره کنم هنگام نگارش متن دوست جنوبی ام سیروس خان در ایام محرم با خبر گشتم . او به دنبال بازیگر بود بعد از آن هم متن را به بنده داد و خواندم و چند بازیگر هم به وی معرفی نمودم و به وی گفتم بدون چشم داشت مالی حاضر هستم در کنارش انجام وظیفه کنم؛ لکن وی از دعوت نمودن بنده اجتناب نمود. و صلاح خویش خسروان دانند و بس.

متن نمایش

متن را که خواندم. متوجه شدم. فاقد ساختار دراماتیک است. و در حد روایت تنزول می‌کند. “متوقف می‌شود” لیکن خود کرده را تدبیر نیست. اکنون بعداز 35 اجرای صحنه ای 5شنبه شب به اصرار دوستان جوان بازیگر به دیدن نمایش رفتم. با یک نمایش بسیار سطحی و فاقد انسجام و ریتم روبرو شدم.

در یک نگاه کلی

بازی‌ها اصلاً فاقد روح هستند. دیالوگ گفتن‌های بازیگران تازه کار بیشتر سر و صدا است . موسیقی کار هم هیچ کمک برای متن و بازی‌های بی روح و بی جان بازیگرانش انجام نمی‌دهد .

نمایش میرمهنا
نمایش میرمهنا

جذابیت‌های بصری

طراحی صحنه ولباس اصلا چشم نواز نیست. سیروس کهوری نژاد گویا اصلاً فراموش کرده است که “مقوله ای به نام حظ بصری و ایجاز و ایهام در درام وجود دارد. آن چه درام را شکل می‌بخشد .ساختار تماتیک و آلترناتیو و هیجان در فرم و محتوا است. لهجه جنوبی بازیگران اصلاً مضحک است.

بارقه‌های امید در بازیگری

حمید ابراهیمی‌تلاش کرده است یک بازی خوبی ارایه بدهد .اما خستگی از تمامی‌وجودش هویداست. اصلاً ابراهیمی‌از جنس این گونه بازیگری نیست. اما در تأتر بازی‌های قابل دفاعی از او دیده ایم. کارگردانی تأتر در کارنامه اش هم هست و چند متن نمایشی را به رشته تحریر درآورده است. صحنه‌های کشدار و بی رمق نمایش از ضعف‌های این متن است. گرچه درآخر نمایش یک صحنه ای وجود دارد .با بازی سمیرا میس قاصدی بانوی جوان آبادانی در نقش میس گروس و حسین ابراهیمی‌جوان خوش چهره و مستعد باعث تبسمی‌بر روی لبان تماشاگران می‌گردد. اما برای یک درام کافی نیست.
مثلاً سمیرامیس می‌توانست به همراه حسین ابراهیمی‌نقش بلندتری را در نمایش ایفا نمایند که از چشم کارگردان به دور و غفلت شده است. زحمات کهوری نژاد را نباید نادیده گرفت و البته ای کاش از غرور وخود خواهی‌هایش می‌کاست و با درام نویسان حرفه ا ی یک مشورتی می‌کرد. مانند دوست گرمابه و گلستانه اش محمد چرمشیر نازنین. بنده را که قابل ندانست و تا آخرین اجرا هم دعوت نکرد. البته ازاین بابت یک تجربه برای وی رقم خواهد خورد .

کس نمی‌گوید که یاری داشت حق دوستی حق شناسان را چه حال افتاد یاران را چه شد

این مسطوره را به عنوان یک منتقد و نویسنده نگاشتم. نه ازبابت اینکه بخواهم کهوری را تخریب کنم. و یا از بی مهری و بی وفایی اش سرزنش کنم. به هرحال بنده نه طلبکارم و نه مدعی. اما گاهی غرور و خود شیفتگی ما را به سرانجام کار نمی‌رساند.به گروه وسیروس کهوری نویسنده وکارگردان نمایش میرمهنا خسته نباشید می‌گوییم. این هم یک تجربه ایی ست .برای ایشان. و در کارنامه هنری اش ثبت خواهد گردید. بنده شاید قضاوت و دیدگاهم اشتباه بوده است .و متوجه نقاط قوت اثر نشده ام. و چشم بصیرت نداشته ام. قضاوت با اهالی حرفه ای تأتر است که حرف اول را می‌زنند.

*محسن فاضلی نویسنده ومنتقد تئاتر.

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.