نقد فیلم پوست | ماهیتی مخرب با چهره نژادپرستی

محبوبه کیایی

شناسنامه فیلم پوست:
نام فیلم: پوست (skin) |کارگردان : Guy Nattiv | نامزد جایزه اسکار برای بهترین فیلم کوتاه :Live-Action | زمان فیلم:21 دقیقه و 9 ثانیه|

موسیقی فیلم اثر: Brian McOmber | محصول:2018 ، آمریکا

پوست؛ داستانی تلخ به ظاهر برتری سفید با پیچ و تاب است

نویسنده: محبوبه کیائی

داستان فیلم پوست با زندگی جفری (جاناتان تاکر)، کریستا (دانیل مکدونالد) و پسرش تروی (جکسون رابرت اسکات) پس از کوتاه کردن موهای پسرشان و با گذراندن یک روز پر از تفریح و تیرانداری در کنار چند تن از دوستان سفید پوستشان آغاز می‌شود.

بازی بی نظیر دوربین با کلوز آپ‌هایی که از بدن و رنگ پوست سفید این جمع گرفته می‌شود به فهم محتوای اصلی فیلم کمک می‌کند. این را در همان سکانس اولیه فیلم به خوبی می‌بینیم وقتی پدر بعد از کوتاه کردن موهای پسرش آینه را رو به خودش و فرزندش می‌گیرد، کلوز آپ بی نظیر دوربین باز هم اشاره به رنگ پوست دارد که شاید از چشم بسیاری از مخاطبین این فیلم دور مانده باشد.

آموزش نابه جا

پسر بچه (تروی) با همه کودکی و معصومیتش پسری شجاع است چنانچه در سکانسی از فیلم می‌بینیم که خزنده ای شبیه مار را بغل می‌کند می‌بوسد و رهایش می‌کند. پسر بچه ای زیبا و باهوش که با پدرش رفیق است.

پدر در جمع دوستانش پسرش را به تیر اندازی تشویق می‌کند و پنجاه دلار بر سر اینکه تیر به هدف -که همان هندوانه داخل ماشین است- بخورد شرط می‌بندد. و پس از خوردن تیر به هدف به او افتخار می‌کند و او را از نسل آینده خودشان می‌داند پسری که باعث غرور پدر و مادرش می‌شود.

کودکی که باید به بازی‌های کودکانه خود بپردازد حالا با حضور در نهاد چنین خانواده ای در چنین سنی اسلحه و نشانه گیری را تجربه می‌کند. دوربین کودک معمولی را نشان می‌دهد که به چیزی شوم تر از آنچه که در حال حاضر درک می‌کند، دست می‌زند.

پس از پیروزی در شرط بندی به فروشگاه مواد غذایی می‌روند و با پول برنده شده شروع به خرید کردن می‌کنند، و موقع حساب کردن خوراکی‌ها پسر بچه متوجه اسباب بازی (سوپر منی) می‌شود که چند متر جلوتر در دستان یک مرد سیاه پوست است.

مرد سیاهپوست یا کاکا سیاه

مرد سیاه پوست با همان اسباب بازی کوچک در دستش با کودک ارتباط برقرار می‌کند و پسر را می‌خنداند؛ اما این کار مرد سیاه پوست موجب ناراحتی پدر می‌شود و با لحن تمسخر آمیزی مرد سیاه پوست را کاکا سیاه مشکل ساز خطاب می‌کند. البته در پاسخ به این  جمله توهین آمیزش ، مرد سیاه پوست می‌گوید مشکل من تویی.
نکته: بازی بی نظیر دوربین باز هم به خوبی به ماهیت  چرخه ی نژاد پرستی می‌پردازد، و خطایی برخاسته از طرز تفکر دوران روشنگری را نشان می‌دهد. به این ترتیب تا وقتی که طبقه‌بندی‌ها مقولات ذهنی ما از استعاره‌ای خاص مثلاً رنگ برای فهم نژادپرستی استفاده می‌کند، ساختارهای مفهومی‌نژادپرستانه هنوز در نشان دادن «واقعیت انسان» کارآمد نیستند و می‌توانند مایه بروز رفتارهای نژادپرستانه شوند.
متأسفانه می‌بینیم که با یک خشونت بی رحمانه در مقابل چشمان تروی مرد سیاه پوست را به شدت کتک می‌زنند و خانواده مرد سیاه پوست هرچه التماس می‌کنند بی فایده می‌ماند.و در آخر گره خوردن نگاه پسر بچه سیاه پوست با تروی سفید پوست.

فیلم کوتاه پوست
فیلم پوست
شاید این محتوا را نیز دوست داشته باشید

نکته:هنوز هم در آمریکا، سیاه پوستان را بی ارزش و مصرفی می‌دانند، و فکر می‌کنند سیاهان سزاوار حقوق بشر از جانب سفیدپوستان نیستند. به این عمل نژادپرستی (racism) می‌گویند.
نژادپرستی به این معنی است که گروهی از انسان‌ها یا شخصی که به چنین گروهی تعلق دارد، به دلیل مثلاً پیشینه قومی‌و نژادی و ملی، رنگ پوست، ملیت، فرهنگ، زبان مادری یا مذهب، از دیگران بدتر محسوب گردد.

نژاد پرستی یا Racism

جرم راسیستی به معنی جرمی‌است که عامل آن به دلیل راسیستی مرتکب آن شده است. جرم راسیستی می‌تواند مثلاً خشونت، توهین، تبعیض، تهدید، اذیت و آزار یا وارد آوردن خسارت باشد.(چنانچه در کشور خودمان هم متاسفانه دچار چنین مسائلی از قبیل پان فارس و پان ترک بودن و … هستیم).
در سکانس بعدی فیلم تروی باهوش با چنان لذت و شگفتی برای پدر و مادر خود از رنگ پوست مارها حرف می‌زند و دیالوگ‌هایی که بین او و پدرش رد و بدل می‌شود که باز هم به خوبی تبعیض نژاد و رنگ پوست به خوبی نمایان است و پیشنهاد می‌کنم که با دقت به این دیالوگ‌ها گوش کنید.

استعاره رنگها

باور عمومی‌ما بر این است که انسان مفهوم رنگ را برای نسبت دادن «تفاوت موجود قابل مشاهده» در اشیا در «ساحت زبان» به کار می‌برد؛ از همین رو «رنگ پوست انسان‌ها» به عنوان ابزاری آسان و در دسترس برای ملاک‌انگاری در طبقه‌بندی «نوع» انسان و ایده تفاوت نژادی مورد استفاده قرار گرفته است؛ زیرا اولین ویژگی هر انسانی در مواجهه با دیگران از رهگذر «دیدار» حاصل می‌شود و به صورت عمومی، «پدیدارِ» ظاهرِ افراد در ایجاد تمایز و تفاوت آنها با دیگران نقشی اساسی دارد.

با این تفاصیل می‌فهمیم که چگونه باورهای نژادپرستانه با استعاره‌ی برگرفته از حوزه رنگ‌ها تقویت می‌شوند و برای داشتن ایدئولوژی جایگزین نیز به چه کیفیتی می‌توان از همان حوزه استعاری ولی در چارچوب دیگری بهره برد.
تا اینجای فیلم داستان به ظاهر به نفع مرد سفید پوست پیش می‌رود، بازی و تفریح او با فرزندش تروی تمام می‌شود اما در راه بازگشت به خانه توسط عده ای ناشناس در مقابل چشمان فرزندش تروی ربوده می‌شود و ورق بر می‌گردد.

خشونت سیاهان

این بار پسر بچه سفید پوست است که نمی‌تواند برای نجات پدر خود کاری بکند.در این سکانس فیلم می‌بینیم که دوستان مرد سیاه پوست برای انتقام از مرد سفید پوست او را ربوده به مکان امنی می‌برند و با بی رحمی‌تمام، بدن مرد سفید را با ابزار خالکوبی به سیاه بدل می‌کنند، بدترین تنبیهی که می‌شود برای او قائل شد تا دیگر رنگ پوست خود را نژاد برتر نداند.
حالا اینجاست که مرد سفید پوست با بی رحمی‌تمام مورد خشم جمعی سیاه پوست قرار می‌گیرد و در خیابان رها می‌شود تا بعد از این با سرنوشتی جدید که در انتظار اوست مواجه شود.
در این فیلم کارگردان، پوست را که بی اهمیت ترین ماهیت خود کفایی و چرخه ی نژاد پرستی است به طرز عجیبی برای من مخاطب پانچ می‌کند که تا آخر فیلم متوجه تضاد‌های دیگری هم در فیلم به غیر از سیاه و سفید بودن باشد.

پایان غافلگیر کننده

مرد سفید به خانه اش باز می‌گردد خودش را در شیشه ماشینش می‌بیند گریه می‌کند، دست‌هایش را می‌شوید شاید به این امید که سیاهی که از آن فرار می‌کرد را از خودش پاک کند حتی سگش او را نمی‌شناسد و ترکش می‌کند، همسرش متوجه حضور یک مزاحم در اطراف خانه می‌شود هفت تیری از کشو میز بر می‌دارد تا برای امنیت جان خودش و فرزندش در صورت نیاز از آن استفاده کند.

مرد وارد خانه اش می‌شود زنش چند بار به او اخطار می‌دهد که او را می‌کشد و هر بار مرد با گریه و ناله همسرش را صدا می‌زند که کریستی منم، همسرش او را می‌شناسد هفت تیر را پایین می‌آورد در اینجا کمی‌آرامش به جان بیننده بر می‌گردد اما در کمال نا باوری صدای شلیک گلوله ای در فضا می‌پیچد و مرد در مقابل چشمان همسرش غرق در خون به زمین می‌افتد.

دوربین پسر بچه ای را نشان می‌دهد ( تروی) که با اسلحه در دفاع از مادرش از پشت سر، پدر خود را مورد هدف قرار داده و پدر به طرز کاملاً حرفه ای با آموزش‌هایی که از قبل به او برای تیراندازی داده بود کشته می‌شود و آغاز یک موزیک پر ابهام در پایانی تلخ که مخاطب را با خود می‌کشاند.

روایت کلی فیلم اطراف چنین خشونتی می‌گردد و قطعاً گای نیتیو با فیلم پوست طعم تلخی در کام تماشاچی باقی می‌گذارد.

نویسنده: محبوبه کیائی (پژوهشگر)
یکم اردیبهشت ماه 1398 خورشیدی

ممکن است شما دوست داشته باشید
1 نظر
  1. saeed می گوید

    با سلام و عرض ادب‌ و تشکر از مجموعه سرزمین هنر
    ممنون از نقد بینظیر پوست و با آرزوی پایان یافتن نژاد پرستی .
    بسیار عالی خانوم کیائی

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.