نقد فیلم مصادره |موضوعی که فقط به زبان طنز می‌توان مطرح کرد

شناسنامه فیلم

مصادره
کارگردان : مهران احمدی

تهیه کننده: محمد حسین قاسمی
نویسنده : علی فرقانی
بازیگران : رضا عطاران، هومن سیدی، بابک حمیدیان، میرطاهر مظلومی، مهران احمدی،‌هادی کاظمی، مزدک میرعابدینی

خلاصه فیلم

مصادره داستان زندگی یک کارمند دون پایه ی ساواک است که در بستر انقلاب و افراط و تفریط‌های جناحی قرار میگیرد و باشانتاژ یکی از دوستانش مجبور به مهاجرت می‌شود اما غافل ازینکه نارفیقش گرگی بوده در لباس میش…

نقد فیلم

شاید این محتوا را نیز دوست داشته باشید

مصادره اولین اثر سینمایی مهران احمدی بازیگر توانمند سینما و تلوزیون در مقام کارگردان است. سوژه اولیه فیلم نشئت گرفته از اتفاقی بسیار تلخ در تارخ معاصر کشور است که در پی انقلاب مردمی‌سال 57 به مرور اتفاق افتاد و تا به امروز چندین فیلم با این موضوع ساخته شده است. موضوعی که شاید امروز فقط با زبان طنز در فیلم‌ها قابل طرح باشد و نتوان ابعاد مختلف آنرا در سطوح مختلف و اتفاقات تلخ ناشی از افراط‌های به اصطلاح انقلابی را مطرح کرد.

مصادره
مصادره

ایده ی درخشان فیلم یعنی در مظان اتهام قرار گرفتن افراد معمولی جامعه به ارتباط با رژیم سابق و عدم تطابق مجازات‌ها با جرم‌های احتمالی و شیوه ی زندگی معمولی جامعه که دیگر مطابق میل انقلاب و انقلابیون نبود در این فیلم به مانند فیلم‌های قبل از این فیلم ساخته شده با این موضوع از جمله نهنگ عنبر به خوبی نمایش داده شده بود و عمدتاً هم سکانس‌های کمیک و شیرینی از آب درامده بود.
داستان فیلم تا به نیمه ی آن بدون لکنت و با ریتمی‌کاملا قابل قبول و همچنین موفق در پرداخت خرده روایت‌های تاثیرگذار در ادامه داستان ارائه میشود اما از بعد از سفر اسماعیل یارجانلو (با بازی رضا عطاران) با زن و بچه اش به امریکا داستان به کلی از مسیر مشخص خود باز میماند و با افت ریتم و جذابیت داستانی و همچنین ضعف در پرداخت بهتر و دقیقتر مواجه میشود. شاید مقداری از این اتفاق حاصل ممیزی‌ها و عدم ظرفیت مسئولین و قطعا قسمت عمده آن به عهده صاحبان اثر است.
اتفاقات جالبی از جمله میزان محبوبیت کلمنته(زن اسماعیل) در شهر محل زندگی اش در امریکا و یا چالش‌های هویتی ناشی از مهاجرت و حتی سفر به لس انجلس و چالش‌های به وجود آمده در آنجا در فیلمنامه وجود دارد اما هیچ کدام از اینها نمیتواند یک خرده روایت استخوان دار و پیش برنده ایجاد کند و خیلی سطحی و تا حد یک شوخی، نزول پیدا میکند و به طور مستقیم روی ریتم و ضرب آهنگ فیلم تاثیر میگذارد و تا آنجا پیش میرود که بیننده را خسته میکند.
این اتفاق در رابطه با کاراکترها نیز می‌افتد. کاراکترهای فیلم به جز اسماعیل کاملا بی خاصیت، بدون بعد و صرفا در راستای یک تیپ یا مهره ی ساده برای پیشبرد حالت نه چندان مناسب زندگی اسماعیل هستند. انبوهی از اسامی‌و بازیگران فراوان که نقشی در حد یک هنرور دارند و گهگاه کاملا اضافی هستند. و بود و نبودشان هیچ خللی در روند فیلم ایجاد نمیکند. به طور مثال نقش بازجو (با بازی‌هادی کاظمی) و اصولا شکل روایت فلاش بک فلاش فوروارد بی منطق فیلم یک عامل کاملا اضافی در فیلم است. با منطق فیلم ما داستان را از زبان ذکی یا ذکریا (با بازی هومن سیدی) میشنویم اما جاهایی از فیلم هستند که به هیچ وجه نمیشود از زبان زکی شنید. این روایت منطق درستی ندارد و با حذف آن در تدوین مجدد هم هیچ خللی در فیلم ایجاد نمیشود.
اتفاقات فیلم در امریکا نیز به همین منوال هستند و گاهی صرفاً برای یک موقعیت کمیک می‌آیند و کمک آنچنانی به روند داستان نمیکنند و در ایجاد فضای زندگی آنها به یک شکل کلی موثر نیستند. نمونه‌هایی چون کله پاچه خوردن و اتفاقات آنجا و ختنه کردن ذکی که جز یک شوخی سخیف جنسی چیزی نیست در این راستا هستند.
اصولاً شوخی‌های جنسی در فیلم زیاد است و به مقدار زیادی هم بی پرده هستند. شوخی‌های جنسی ای از جمله همه اش حوله به تن داشتن کلمنته و اسماعیل یک شوخی در لفافه جنسی به حساب می‌آید اما به کار بردن الفاظ صریح از جمله در قضیه ختنه کردن و یا حین اعتراف گیری و دیگر نقاط فیلم شاید از سوی ارگان‌های نظارتی و شاید با صلاحدید کارگردان برای ایجاد فضایی مناسب برای حضور خانواده‌ها حذف شوند.

مصادره
مصادره

مصادره اما قصد دارد مفهوم عمیق تری را که هم در نامگذاری فیلم خود و هم در تأکیدش بر خرید زمین اسماعیل و پیگیری آن دنبال کند آن هم مصادره همه چیز به دست کسانی است که به اصطلاح انقلابی و یا از انقلابیون مذهبی نبودند و با تغییر مواضع و عقیده پول و اموال مردم را به نفع خودشان ضبط کردند و بعد از مدتی هم به خارج رفتن که نقش نماد آن را نیز بابک حمیدیان با نام خاوندی ایفا می‌کند و نامی‌مشابه خاوری انتخاب شده است. به هر روی این پیام (اگر بپذیریم که فیلم همچین چیزی را میخواهد بازگو کند) در فیلم به چشم نمیاید و خوب و درست نیز پرورانده نشده است. شاید ایجاد مشکل روانی برای اسماعیل(رضا عطاران) نیز در راستای تاثیرگذاری این پیام باشد. البته بازی نه چندان دلچسب عطاران در این صحنه‌های به خصوص و البته نداشتن جایگاهی برای این موضوع در فیلمنامه، آن را مصنوعی و مضحک کرده است.
در پایان باید گفت شاید مصادره برای یک کارگردان فیلم اولی فیلم قابل قبولی مخصوصا در گیشه به نظر برسد و در نیمه ابتدایی بتواند به اندازه خوبی بیننده را بخنداند اما به واقع از مهران احمدی توقع می‌رود که فیلمی‌شبیه به فیلم‌هایی مثل نهنگ عنبر بسازد و همچنین در روند داستان به کندی ای تا این حد برسد مخصوصا وقتی یک نیمه کاملاً خوب را در همین فیلم به تصویر درآورده است. امید است این هنرمند توانا در کارهای آتی خود هر روز بیش از پیش پیشرفت کند.
علی منصوری 20/11/96

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.