نقد فیلم بمب ساخته پیمان معادی | عشقهای ناکام و تضادهای جذاب نامکشوف

عشقهای ناکام و تضادهای جذاب نامکشوف | نقد فیلم بمب یک عاشقانه

شاید این محتوا را نیز دوست داشته باشید

پیمان معادی

شناسنامه فیلم بمب

نویسنده و کارگردان : پیمان معادی
بازیگران : پیمان معادی، لیلا حاتمی، سیامک انصاری، سیامک صفری، حبیب رضایی، معصومه قاسمی‌پور، رامین پور ایمان، بهادر مالکی پور، محمود کلاری

خلاصه داستان فیلم بمب (یک عاشقانه)

بمب عاشقانه ایست در میان جنگ. روایت عشق‌های ناکام مانده و مدفون در زیر آوارهای جنگ. عشق‌هایی که در دنیایی تصنعی تبدیل به عقده‌هایی واقعی می‌شوند و بمب‌های خونین را عاشقانه در آغوش می‌گیرند.

نقد فیلم بمب

بمب را یک عاشقانه خواندن خود ابتدای یک مسیر طولانی از تضادهای جذاب نامکشوف است. چه این بمب بر سر دل تازه عاشق شده ی نوجوانی فرود آید چه بر سر یک مرد تازه زنگار زدوده از دل چشم انتظارش.

ایرج ذکایی (با بازی پیمان معادی) آویزان مانده بین زمین و آسمان عشقش گهگاه نگاهی به برادرش می‌اندازد تا ببیند این عشق را با او شریک است یا می‌خواهد حسابش را از او جدا کند. چشم‌هایش را می‌بندد و آرزو می‌کند که : ای کاش نبود این برادر تا عشق را در دل همسرش حتی به شک بیاندازد اما با نهیب میترا (با بازی لیلا حاتمی) به خود می‌آید و می‌فهمد که شاید هر لحظه دستش از لبه ی دیوار زندگی رها شود و دیگر نه وقتی برای عشق باقی بماند و نه خاطرات کودکی با برادری که حالا نیست.

بمب یک عاشقانه
بمب یک عاشقانه

پیمان معادی در آخرین ساخته ی خودش به سراغ سوژه ای رفته که کمتر کسی در کشورمان جرئت روایت آن را دارد. ” عشق ” زیبای اعجاب آوری که بمب یک عاشقانه در برهه ای از تاریخ معاصر سراغ آن رفته که شاید از همه دوران شیرین تر، ماندگارتر و شاید از همه ی دوران در تنگناتر و پر محدودیت تر بود. عشقی که ابتدای آن نام معشوق روی کاغذ بود و انتهای آن آرزوی خوشبختی برای یاری که شاید هیچ گاه چیزی از آن نفهمد. عشقی که تاریکی جنگ و بمب فرصتی است برای یافتنش اما دریغا که هیچگاه جز نگاه و ترس و شرم از تاریکی جنگ چیزی به همراه ندارد. تو گویی تاریکی جنگ عاشق را فریب می‌دهد و سرابی از عشق برای یک لحظه نزدیک چشمانش نمایان می‌کند. تاریکی جنگ حرف حساب نمی‌فهمد. تاریکیش از جنس ناامیدی است و با چراغ‌های روشنایی دیواری و نفت درون پیت‌ها روشن نمی‌شود.

بمب یک عاشقانه
بمب یک عاشقانه

بمب یک عاشقانه بدون شک فیلمی‌ضد جنگ است و جنگ را مدفون کننده عشق‌های ناب می‌داند اما به نظر نگارنده به سوی سینمای ضد دفاع نمی‌رود. ایرج ذکایی برعکس اکثریت همکارانش انسان متظاهری نیست. ژست هم نمی‌گیرد. او ریش‌هایش را می‌تراشد و با ماموران پلیس چاپلوسانه برخورد نمی‌کند. او گره کراوات هم بلد نیست که نماینده یک تیپ خاص جامعه باشد. شریعتی گوش می‌دهد تا به رعایت مصلحت، حقیقت را ذبح شرعی نکند. پسرک دزد را برای فرار از جبهه شماتت می‌کند و از غیرتش به همسرش می‌گوید. عاشق است اما عشقش چون تیله ای آنقدر در چاله چوله‌های رابطه اش گیر کرده تا زمین گیر شده است.

بمب یک عاشقانه
بمب یک عاشقانه

بمب یک عاشقانه، ایده ای دارد که همان عشق و ابراز آن است و نمادهایش یک معلم یعنی ذکایی در بزرگسالی و شاگردش یعنی مالکی در نوجوانی است. ابراز عشق بین این دو، همزمانی درهم تنیده ای دارد. اما این بار شاگرد به معلمش می‌آموزد که شاید دیگر هیچوقت نتواند معشوقش را ببیند. و بی شک این دو شخصیت با تمام حواشی درگیر در دهه شصت بودنشان مثل موتور گازی و چوب تنبیه و نوار کاست گرفتن و از طرفی تیله بازی و توپ از زیر ماشین بیرون کشیدن و شعارنویسی روی دیوار نقطه قوت این عاشقانه محسوب می‌شوند.

زن‌های فیلم اما هویت عاشقانه ای ندارند. آنها بت‌های قابل ستایش زیبا هستند که تو گویی خلق شده اند برای دوست داشتن و دوست داشته شدن. حتی رابطه معلم و شاگردی میترا و شاگردش نیز با اینکه کارکرد عملی مشابه دارد اما به هیچ عنوان عمقی شبیه نمونه مردانه اش در فیلم ندارد. این روال در شخصیت پردازی‌های مردانه نیز بسیار با دقت تر رعایت شده است.

ما تمام مردان را می‌شناسیم. آنها را دور و اطرافمان دیدیم.ذکایی‌ها فتوحی‌ها دانش پسندها معلمان ما بودند. مالکی‌ها و جلالی‌ها ی فارغ از دنیا در حال تخته نرد بازی کردن بستگان ما بودند. پدران مهربان در حال انار دانه کردن و گلپر ریختن پدربزرگان ما بودند اما زنان فیلم برای ما همان لیلا حاتمی‌و معصومه قاسمی‌پور بازیگر هستند درحال ایفای نقش‌های سانتیمانتال و خاله خانباجی گونه شان هستند.

بمب یک عاشقانه
بمب یک عاشقانه

نماهای بمب یک عاشقانه به لطف محمود کلاری چه در روبروی دوربین چه در پشت آن جذاب و دیدنی و سراسر نرمی‌و لطافت است اما گاه طراحی صحنه تصنعی و شهرک سازی شده، زیبایی تصویر را از نگاه بیننده میگیرد و اجازه نمیدهد تصاویری نرم که با موزیک بینظیر فیلم گره میخورد را خلق کرد. این نقطه ضعف بزرگ اما در لوای سکانس‌های انفجار قرار می‌گیرد. سکانس‌هایی که هر بار دیدن آنها نه تنها تماشاچی و خاطره‌های او را بلکه کاراکترهای فیلم را زنده می‌کند و در آنها قلیان احساسات راه می‌اندازد.

بمب یک عاشقانه برخلاف فیلم بسیار بد قبلی کارگردانش اثری قابل دفاعی است. فیلمی‌که در حین داشتن نکات منفی ای چون ریتم کند، تکراری شدن قسمت‌هایی از داستان بدون حصول نتیجه، شخصیت پردازی‌های بعضی کاراکترها و فضای بیش از حد تمسخرآمیز مدرسه و مدیر مدرسه و بار منفی حاصل از آن می‌توان روی آن به عنوان یک عاشقانه یعنی چیزی که سینمای امروز ما آن را کم دارد حساب باز کرد.

علی منصوری 14/11/96

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.