میزانسن تئاتری و پارودی در یک فیلم پر از مو | نقد فیلم مسخره باز

علی منصوری | اختصاصی سرزمین هنر از سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر

شناسنامه فیلم مسخره باز

نویسنده و کارگردان : همایون غنی‌زاده | بازیگران : علی نصیریان، بابک حمیدیان، صابر ابر، هدیه تهرانی، رضا کیانیان، داریوش موفق


خلاصه فیلم
مسخره‌باز داستان یک آرایشگاه مردانه یا سلمونی است که افراد آن درگیر مقولات قتل و جنایت می‌شوند.
نقد فیلم مسخره‌باز

مسخره‌باز اولین اثر سینمایی همایون غنی‌زاده است که با پیشینه ظاهرا قوی تئاتری وارد سینما شده است. این مسئله در میزانسن کاملا تئاتری مسخره‌باز مشهود بود. مخاطب سینما بیشتر سکانس‌ها را دو بعدی و حاصل رودررویی دوربین با شخصیت‌ها می‌بیند و شناخت میزانسن سینمایی و جایگاه دوربین در ایجاد بعد در سینما دقیقاً آن چیزی است که کار را برای کارگردان تازه کار سخت می‌کند.

تمام فیلم در اتاق همین آرایشگاه مردانه می‌گذرد و جز کمد تاریک و خیالات دانش (با بازی صابر ابر)، جای دیگری نیز نمیرود. دانش (صابر ابر) درواقع شخصیت اصلی فیلم و البته راوی روایت فیلم است. روایتی که راوی خود را تا پایان فیلم در چندین نقطه از دست می‌دهد و این تفاوت روایت سینمایی و تئاتری است. اینکه راوی شما در درجه اول همیشه و همیشه فقط یک چیز است و آن عالیجناب دوربین است. نمونه‌ی این جاماندگی‌های روایی در سکانس بازجویی بازرس کیانی (با بازی رضا کیانیان) نمایان میشود و همچنین POV‌های او مخصوصاً در سکانس چاه، کاملا راوی را کنار گذاشته است.

نیم نگاهی به آمیلی ژان پیر ژونه

باری در اولین برخورد با فیلم شباهت بسیار فراوانی بین مسخره‌باز و Amelie ژان پیر ژونه دیده می‌شود. یک فانتزی روایت اول شخص که در تلاش برای وارد کردن مخاطب به دنیای خودش است. رگه‌های طنز موجود در فیلمنامه با شیرینی مونولوگ‌های قضاوت‌کننده‌ی بی پرده‌ی دانش، به سرعت مخاطب را وارد فضای ذهنی او، شناخت کاراکترهای پیرامونش و فضای زیستش میکند. همچنین حساسیت‌های ذهنی او راجع به سینما و بازیگری، شغل موقت 15 ساله‌اش، عشق کلاسیکش و مهمتر از همه، وسواسش به کثیفی موها به خوبی به بیننده منتقل می‌شود.

فیلم مسخره باز
فیلم مسخره باز

فیلم مسخره باز اساساً در بیست دقیقه اول نشان یک فیلم بسیار شاخص و خوب را به همراه دارد؛ تدوین آنچنان که باید باشد است و به خوبی در یک روند سریع آنچه را که باید به بیننده بگوید، می‌گوید. بازی‌ها کاملا به جا و درست است و حتی پلان‌های تکراری، جای خود را به خوبی پیدا می‌کند و به بار طنز فیلم می‌افزاید. اما فیلمی‌که یک اپنینگ سکانس درخشان و پرده اول بسیار عالی دارد به علت نداشتن ایده داستانی به یکباره چنان افتی میکند که حتی با آوردن آسمان فرم به زمین تکنیک هم نمی‌تواند گلیم خود را از آب بیرون بکشد.

شاید این محتوا را نیز دوست داشته باشید

پیشروی به سوی Sweeney Todd

به نظر می‌رسد فیلم بعد از معرفی کاراکترها، اتمسفر و ترسیم فضا به سراغ داستانی می‌رود و یا دوست دارد به سراغ داستانی برود که فیلمش را در همین نقطه متوقف نکند و به همین سبب به سمت Sweeney Todd می‌رود تا یک آرایشگر قاتل را هم تصویر کند. و مشکل دقیقا از همینجا شروع می‌شود.

کارگردان محترم فیلم علاقه‌مند است که در بدو ورودش به سینما یک پارودی مختلط از ترکیب فیلمهای مهم تاریخ سینما بسازد تا شاید بگوید که چندان با سینما غریبه نیست و از طرفی چون با سینما غریبه است و نمیداند که سینما صرفا یک سری شامورتی بازی‌های تکنیکی و فرمی‌نیست، به ورطه تخیل بی مقداری می‌افتد که هر چقدر به پایان نزدیک میشویم، دست و پا زدن بیتابانه اش بیشتر او را در منجلاب بی هدفیش فرو می‌برد.

داستانی که قرار بود شخصیت سینما دوستی که حتی در کمدش تمرین بازیگری میکند و تمام دغدغه‌های زندگی اش یک مینی تلوزیون و فیلم‌هایش است را از نقطه A به B برساند به یکباره با علاقه به یک مقوله مسخره مثل موهای زنهای گدا، او را به یک قاتل سریالی تبدیل میکند تا به جای کوره خانوم لاوت، مقتولات را در چاه منتهی به دریا بیندازد. اینکه چه عنصری در روایت، داستان را به اینجا رساند، خدا می‌داند اما از این لحظه به بعد است که فیلم به کلی از دست می‌رود و آنقدر مرز میان تخیل و واقعیت در روایت دانش به هم نزدیک میشود که هزاردستان که سهل است، میشود الرساله مصطفی عقاد را هم به آن اضافه کرد.

از بازی‌ها تا جلوه‌های ویژه

اما فارغ از بحث فیلمنامه و پرداخت روایت که به کلی فیلم مسخره باز را به حاشیه برده است، در زمینه‌های دیگر با یک فیلم با سر و شکل سرزنده طرف هستیم که دوربین خوبی دارد، جلوه‌های ویژه اش مخاطب را متحیر میکند، طراحی صحنه بی نقصی دارد و مهمتر از همه بازی‌هایی که درخشان و به یاد ماندنی است.
بدون شک مهمترین عامل جذابیت فیلم مسخره باز ،بازی‌های روان و کنترل شده بازیگران است. بازی نصیریان و حمیدیان دقیقاً مطابق شخصیت پردازیشان، پر جنب و جوش و مملو از اکت‌های پیچیده است و بر خلاف آنها بازی‌های صابر ابر و هدیه تهرانی، کاملا سینمایی و دقیق و کنترل شده و همین امر یکی از دلایلی است که به طور مثال دیالوگ‌های تکراری بین سه شخصیت اصلی، به مضراب‌های تاثیرگذار تصویری شکل تکمیلی می‌دهند.

علی نصیریان در اوج

به واقع باید کلاه از سر برداشت به احترام بازیگری بزرگ که در سن بالا چنین بازی ابتکاری و خلاقانه ای انجام می‌دهد که حتی یک درصد شبیه به بازی‌های قبلیش نیست و قطعا علی نصیریان برای این فیلم شایسته ی تقدیرهای فراوان است. البته نباید فراموش کرد که یکی از عوامل دلچسب تر بودن بازی علی نصیریان و بابک حمیدی، شخصیت پردازی به اندازه و به جای آنهاست.

یکی، یک آرایشگر قدیمی‌که حالا دچار کهولت سن و لرزش دست شده و همه ی سبیل‌ها را میزند و به نظم روتین و زندگی کاری خود اعتنا می‌کند و عاشق کازابلانکاست و به کلمه آرایشگاه به جای سلمونی حساسیت دارد و دیگری یک آرایشگر حراف سیاسی و زندان رفته که درون تن ماهیش مو پیدا می‌شود.
البته که بحث همواره در باب پارودی‌ها فراوان است و فیلم مسخره باز نه یک نمونه بد بلکه یک فیلم جذاب متوسط الحال است که در روایت دچار مشکل می‌شود اما اینقدر نکات مثبت فنی در ساحت مقولات مربوط سمع و بصر و تخیل دارد که مخاطب را تا به انتها در سینما بنشاند و حتی تصاویر زیبایی در ذهنش باقی بگذارد.

علی منصوری | سرزمین هنر | پردیس سینمایی چارسو | سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر | TV HonarLand

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.