شاهنامه امین | تکمله ای بر شاهنامه حکیم ابوالقاسم فردوسی

گفت و گو با پرفسور سید حسن امین حقوق‌دان،ادیب، فیلسوف، تاریخ‌دان و خالق کتاب نفیس شاهنامه امین.

شاهنامه امین با اقتباس از شاهنامه فردوسی توسط دکتر «سید حسن امین» به نظم و نثر بازآفرینی، خلاصه، تحلیل و تفسیر شده‌است. مفاهیم روزآمدی مانند آزادگی، جوانمردی، حقوق بشر و عدم تبعیض جنسیتی، قومی، زبانی و غیره در آن موج می‌زند و نگارنده علاوه بر بازآفرینی شاهنامه، تداوم تاریخ ایران و جهان را نیز در آن گنجانده و ادامه تاریخ ایران تا امروز را به سبک و سیاق فردوسی اما براساس تاریخ مستند به انجام رسانده‌است. در این خصوص مصاحبه ای ترتیب داده ایم که شما را به آن دعوت می‌کنیم.

 جناب آقای  امین لطفاً در خصوص اثر فاخری که خلق نموده اید توضیحاتی عنایت فرمائید.

شاهنامه امین یا دانشنامه ایران، نظیره و تکمله شاهنامه حکیم ابوالقاسم فردوسی است. نظیره شاهنامه است زیرا، شبیه و نظیر آن به فرهنگ، اساطیر و تاریخ می‌پردازد. و تکمله شاهنامه است زیرا آنچه در شاهنامه نیست، به همان سبک و سیاق به نظم درآورده است. برای مثال، در شاهنامه فردوسی نامی‌از کوروش و داریوش نیست اما شاهنامه امین، تاریخ ایران باستان را از آغاز سکونت انسان در فلات ایران یعنی از هشتصد هزار سال پیش تا امروز به نظم و نثر گزارش می‌کند.

 هدف شما از خلق این اثر چه بوده است؟

هدف غائی و آرمانی من، کمک به رستاخیز فرهنگی ایران و بستر سازی برای تولید علم و مشارکت علمی‌و فرهنگی ایرانیان در سطح جهانی است. در این کتاب با گزارش تاریخ تمدن و فرهنگ ایران زمین، من به این نتیجه می‌رسم که اگر نیاکان ما در گذشته توانستند ایران را به کانون فرهنگی و تمدنی جهان تبدیل کنند، ما نیز به عنوان فرزندان آن نسل‌های دور قادر به تجدید افتخارات علمی‌و فرهنگی پیشینیان خود هستیم

پروفسور حسن امین
پروفسور سید حسن امین

 آیا تا به حال به غیر از نسخه اصلی شاهنامه فرد دیگری توانسته است که شبیه یا معادل آن اهتمام بورزد؟

در طول تاریخ هزار ساله پس از فردوسی شاعران متعددی، در مقام تقلید از فردوسی، به خیال خود شاهنامه‌هائی ساخته اند، اما هیچ یک مطابق نسخه اصل واقع نشده و مقبولیتی نیافته است. بعضی در همان پنجاه سال پس از فردوسی، به جای حماسه ملی به سرایش حماسه‌های دینی و مذهبی روی آوردند. مثل علی نامه، خاوران نامه، مختارنامه، بعضی هم مثل صبا در دوره فتحعلیشاه آثار رزمی‌و حماسه جنگی ساختند و آن را شاهنامه خواندند. اما تنها اثری که به حقیقت از جهت کمی‌و کیفی نظیره شاهنامه فردوسی است همین شاهنامه امین است که هم جنبه فلسفی، هم جنبه اساطیری و هم حماسی و هم تاریخی دارد.

 اهمیت شاهنامه امین از دیدگاه صاحب نظران چگونه بوده است؟

اهمیت شاهنامه امین برابر آنچه محققان و پژوهشگران گفته و نوشته اند به چند دلیل است؛ اول این که خلاء‌های شاهنامه فردوسی را پر می‌کند. در عصر فردوسی آگاهی‌های کشف شده امروز راجع به تمدن ایران در روزگاران قدیم مثل دولت عیلام، ماد، هخامنشی و کوشانی هنوز کشف نشده بود. شاهنامه فردوسی حتی یک بار هم نام کوروش را نمی‌برد. شاهنامه امین همه اینها را هم به نظم و هم به نثر در بردارد. اهمیت دیگر شاهنامه امین از جهت حفظ تعادل و اعتدال بین مفاخر فرهنگی و ایران دوستی با تساوی انسان‌ها و حقوق بشر است. یعنی در شاهنامه فردوسی تکیه بر زور و ابعاد جسمانی قهرمانان است ولی تکیه شاهنامه امین بر اصول اخلاقی، انسانی و حقوق بشری است. به علاوه شاهنامه امین ، شاهنامه فردوسی را روزآمد و بازآفرینی کرده است.

 به نظر شما ارزش این اثر فاخر در چه مقطعی از زمان بروز خواهد کرد؟

حرکت‌های فرهنگی خیلی زود به نتیجه نمی‌رسد. فرهنگ سازی زمان می‌برد. ولی من با تدوین این اثر که هم در قالب نظم شاهنامه است و هم در قالب نثر یک دایره المعارف تخصصی در زمینه ایران شناسی، توانسته ام بستر فرهنگی تازه ای برای حرکت نسل آینده در مسیر تولید علم و مشارکت علمی‌و فرهنگی بسازم. کسی که این شاهنامه را بخواند، هم فلسفه ایرانی را به عنوان یک مکتب متفاوت از فلسفه غرب و فلسفه اسلامی‌شناسائی می‌کند و هم با احساس اطمینان و اعتماد به نفس آمادگی پیدا می‌کند که افتخارات گذشته را تجدید کند. ایران هم منابع طبیعی هم منابع انسانی کافی برای یک رنسانس و نوزائی دارد. فقط باید اراده ملی و عزم جمعی این کار را آگاهانه مدیریت کند. آن هم با انتخاب آزادانه تک تک شهروندان ایرانی در هر کجای جهان.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.