سید علینقی امین(1379-1297)

زندگینامه استاد فقید سید علینقی امین مدرس معقول و منقول

سید علینقی امین (سبزوار 1297- تهران 1379) مدرّس معقول و منقول، مورخ، حکیم، متکلم، عارف، ادیب، شاعر و نویسنده، فرزند میر سید حسن امین الشریعه و بی بی عالم عربشاهی بود. استادان بزرگ وی علاوه بر پدرش امین الشریعه و عمویش نظام العلماء در ادبیات و الهیات، یکی فاضل‌هاشمی‌در فلسفه و دیگری حاج میرزا حسن سیادتی در فقه و اصول بودند.

سید علینقی امین از مراجع بزرگ و عالمان نامدار، به دریافت اجازات متعدد علمی‌موفق شد که از جهت اعتبار تاریخی و ارزش رجالی و کتاب شناختی در رأس آنها اجازات او در نقل متون روایی از علامه آقا بزرگ تهرانی صاحب الذریعه و علامه سمنانی (شیخ محمد صالح حایری مازندرانی) صاحب حکمت بوعلی است. وی سالهای مدید به تدریس معقول و منقول در مدرسه سپهسالار قدیم و امامت جماعت در مسجد جامع تهرانپارس اشتغال داشت.

سید علینقی امین، علاوه بر اشتغالات تدریس، امامت جماعت، وعظ و خطابه، اهل تحقیق، تألیف و تصنیف بود. تألیفات او مشتمل بر 30 عنوان کتاب و یکصد مقاله در حوزه‌های مختلف علوم انسانی بود. او شعر نیز می‌سرود و به پیشنهاد عمویش نظام العلماء، به اعتبار لقبی که مظفرالدین به پدرش (امین الشریعه) داده بود، تخلص شعری «ابن امین» را برای خود برگزید.

از بین آثار چاپ شده سید علینقی امین، مهم ترین اثر او در تاریخ، کتاب تاریخ سبزوار است که با نظم علمی‌و روشمند، به سلسله مراتب تاریخی و سنوی، همه ی رخدادهای سیاسی و فرهنگی منطقه بزرگ بیهق، سبزوار، اسفراین و جوین را از زمان ورود یزدگرد سوم (آخرین پادشاه ساسانی) در سال 28 هجری قمری به بیهق تا زمان پایان یافتن این تألیف در 1350 خورشیدی محققانه و با ارجاعات درون متنی عالمانه به قید تحریر درآورده است. این کتاب برای حفظ اصالت آن، عیناً با دستخط شخص مؤلف از سوی انتشارات دایره المعارف ایران شناسی به چاپ عکسی رسیده و با مقدمه و مؤخره و تعلیقات مناسب منتشر شده است.

سید علینقی امین
سید علینقی امین

مهم ترین اثر فلسفی و کلامی‌سید علینقی امین، کتاب خداشناسی و اعتقادات اسلامی در علم کلام جدید است که اول بار در 1346 با نام «پرتو حقیقت» و بعد در شمار انتشارات وحید در 1360 با عنوان «خداشناسی و اعتقادات اسلامی» منتشر شد و شامل نوآوری و نواندیشی‌های فراوان در اثبات وجود جدا و تطبیق علوم جدید بویژه در نجوم و اخترشناسی و تئوری مهبانگ (بیگ بنگ) با آیات قرآنی است.

مهم ترین تألیف دینی و عرفانی سید علینقی امین شرح دعای کمیل و مهم ترین اثر منظوم او منطق عارفان: داستان بوداسف و بلوهر (زندگی بودا براساس روایات اسلامی) است. مقالات متعدد علمی‌و ادبی و تاریخی او نیز قبل از انقلاب چاپ و در کتاب فهرست مقالات فارسی تألیف ایرج افشار و نیز در سایت اینترنتی نورمگز پس از انقلاب، فهرست شده اند.

نمونه‌هایی از مقالات سید علینقی امین عبارتند از:

“زمین لرزه در تاریخ ایران، ادب فارسی و فلسفه اسلامی”، ایرانمهر، ش 6، در 1382، صص 20-26.

“انطباق فضاشناسی جدید با قرآن”، چهل گفتار از چهل استاد، انتشارات دستان، 1381، صص 41-112.

نمونه اشعار سید علینقی امین متخلص به ابن امین در کتاب‌های فراوانی منتشر شده است که نمونه ی آن غزل زیر در کتاب ترانه فرشتگان چاپ 1343 است:

از باده عشق تو از آن روز که مستیم

جز روی نکوی تو کسی را نپرستیم

ای واجب مطلق که وجود همه اشیا

ازتوست، به ما بین که زعشق تو نترسیم

شرح احوال سید علینقی امین به شکل موجز و دایره المعارفی در جلد نهم دایره المعارف تشیع (به اهتمام احمد صدر حاج سید جوادی، بهاء الدین خرّمشاهی و کامران فانی) و به شکل مفصل و تفصیلی در یادنامه سید علینقی امین  (به اهتمام احمد نیکوهمت و با مقدمه منثور سیف الله وحیدنیا و تسلیت نامه منظوم ادیب برومند) چاپ شده است. همچنین زندگی نامه ی تفصیلی او در کنار چند تن دیگر از  مشاهیر علمی‌معاصر (از جمله علامه طباطبایی صاحب تفسیر المیزان،) به توسط محمد علی دشتی متخلص به “باور” به رشته نظم درآمده و در مجله ایرانمهر به سال 1382 به چاپ رسیده است.

منابع:

  1. دایره المعارف تشیع، ج 9، مدخل «سبزوار» و مدخل «سبزواری، سید علینقی امین»
  2. دایره المعارف بزرگ اسلامی، مدخل «بلوهر» به قلم دکتر فتح الله مجتبایی.
  3. دانشنامه جهان اسلام، مدخل «بلوهر» به قلم اکبر ثبوت، ج 4، 1378، ص 172.
  4. نیکو همت، احمد، یادنامه سید علینقی امین
  5. مشفق کاشانی، خلوت انس، ج 3‏.
  6. محمد باقر برقعی، سخنوران نامی‌معاصر ایران، ج 7.
  7. عبدالرفیع حقیقت، جامع العلوم، بخش شاگردان علامه سمنانی، ص 276‏.
  8. محمد باقر نجفی، دین نامه‌های ایرانی، کلن (آلمان)، آکادمی‌اسلامی، 1978.
  9. دکتر سیف الله وحیدنیا (مدیر مجله وحید و نماینده اسبق مجلس) در مقدمه یادنامه امین، تألیف احمد نیکو همت، تهران، انتشارات دستان، 1380.
  10. ایرج افشار (مدیر مجله راهنمای کتاب و آینده، استاد کتابداری «دانشگاه تهران»)، فهرست مقالات فارسی.
  11. خان بابا مشار، فهرست مؤلفین
  12. عبدالرفیع حقیقت، فرهنگ شاعران زبان فارسی، ج 2، صص 414-415.
  13. محمود بیهقی، دایره المعارف بزرگ سبزوار، ج 2، ص 196-197؛ ج 4، ص 102، صص 161-162.
  14. حسن مروجی، تذکره سخنوران بیهق، ج 1.
  15. خلیل سامانی (موج)، کتاب اقتراح
  16. علی نظمی‌تبریزی، اشعار دینی
  17. فضل الله دروش، گنجینه ادب شعر کهن و شعر نو فارسی، تهران، انتشارات نگاه، 1391، بخش ترجیع بندها، صص 838-844.
  18. حسین جوانمهر، قرآن پژوهان
  19. اسماعیل آذر، مشاعره
  20. دکتر عباس خالصی (شیرازی)، ماده تاریخ: فن ماده تاریخ سازی و احیاء آن، تهران، انتشارات ما، 1385، صص 175-176.
  21. علی نظمی‌تبریزی، دیوان نظمی، ج 2.
  22. رضا مطیعی، سبزوار، شهر سربدار، مشهد، ص 39.
  23. بیهقی، محمود، سبزوار، شهر دانشوران بیدار
  24. فهرست مستند مشاهیر، تألیف فرشته مولوی، کتابخانه ملی
  25. نایب الصدری، مریم، زندگی با عشق، شابک 4-026-600437-978، تهران، انتشارات بعثت، 1397، صص 34-35.
  26. نامواره امین: چهل گفتار در ایران شناسی و اسلام شناسی، ویراسته محمد علی مولوی عربشاهی و محمد رضا بیگدلی
  27. یادواره فرهنگی سید علینقی امین، ماهنامه ایرانمهر، ش 1، مرداد 1382، صص 61-63.
  28. دانشنامه شعر، تألیف حسن امین، شابک 9-7-96370-964 تهران، دایره المعارف ایران شناسی، 1387، صص 404-410.
  29. مادر ادبیات معاصر، تألیف رحیم فضلی، شابک 004-8528-964، تهران، دایره المعارف ایران شناسی، 1386، صص 223-225.

 

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.