حکم دیر هنگام ، بیمها و امیدها …

حکم محکومیت یک مدیر رسانه ملی و یک تهیه کننده و یک کارگردان تلویزیونی اگر چه برای همکاران رسانه ای تلخ است، اما می‌تواند طلیعه نگرشی نوین در امور رسانه‌ها تلقی شود که پیامدهای شیرینی در آینده به همراه داشته باشد. خبر این بود:

دادگاهی در کشور پس از گذشت ۵ سال از پخش یک سریال تلویزیونی، مدیر شبکه و دست اندرکاران سریال « پنج کیلومتر تا بهشت » را به جرم تسبیب در قتل شبه عمد محکوم به پرداخت دیه به بازماندگان پسر بچه ای که کرد که تحت تأثیر این سریال خود را کشته بود.

به گزارش ایرنا، بر اساس حکم صادره توسط دادگاه، «علی اصغر پورمحمدی» مدیر شبکه سه، «داود‌هاشمی» تهیه‌کننده و «علیرضا افخمی» نویسنده و کارگردان سریال «پنج کیلومتر تا بهشت» محکوم به پرداخت دیه به خانواده پسربچه‌ای هستند که اقدام به خودکشی و دار زدن خود کرد تا به خیال خودش، مثل کاراکتر مجموعه مذکور تبدیل به روح شود و به همه جا سرک بکشد!
 پورمحمدی، افخمی‌و‌هاشمی‌طبق حکم دادگاه «دائر بر تسبیب در قتل شبه عمدی به نحو مشارکت با تقصیر به میزان ۲۰ درصد به واسطه بی مبالاتی و عدم رعایت نظامات و مقررات مربوطه در خصوص تهیه و نمایش برنامه‌های تلویزیونی» محکوم به پرداخت ۲۰ درصد از دیه کامل مرد مسلمان به خانواده مقتول و پرداخت مبلغ ۷۲ میلیون ریال جزای نقدی در حق صندوق دولت به عنوان مجازات جایگزین حبس شده‌اند.

سریال« پنج کیلومتر تا بهشت » در ماه مبارک رمضان سال ۱۳۹۰ از شبکه ۳ سیمای جمهوری اسلامی‌ایران پخش می‌شد. در این سریال مهدی سلوکی در نقش جوانی به  نام امیر حسین ظاهر می‌شود که بر اثر ضربه ای که سارقان یک شرکت به سرش وارد آورده اند به کما رفته و پیکرش در مزرعه ای در ۵کیلومتری قبرستان بهشت زهرا رها شده است . روح او با روح  مینا دختری که نقشش را شبنم قلی خانی ایفا می‌کند و براثر خودکشی به مرگ مغزی مبتلا شده است آشنا می‌شود و سرانجام با راهنمائی و کمک این روح موفق می‌شود به خواب نامزدش آیدا به  بازیگری پریناز ایزدیار برود و توسط او نجات و به زندگی باز گردد.

کمی‌پس از پخش این سریال خانواده محمد مهدی کوهی پسربچه ۱۲ ساله ای که خود را حلق آویز کرده بود با طرح شکایتی در دادگستری ، مدیران و دست اندرکاران تولید این سریال را به عنوان مسببان این ماجرا معرفی و رسما علیه آنها اقامه شکایت کردند. بازپرس این پرونده گفته بود علت اصلی پیگیری قانونی این ماجرا این است که مسؤلان سیما و تهیه کنندگان آن در تیتراژ برنامه از هشدار این مطلب که دیدن این فیلم به افراد زیر ۱۵ سال توصیه نمی‌شود خودداری کرده یودند.

هرچند روند رسیدگی به این پرونده بیش از ۵ سال به طول انجامیده است اما برای نخستین بار در کشور است که یک دادگاه به شکایت بینندگان تلویزیونی در این سطح رسیدگی می‌کند و برای متهمان قرار محکومیت صادر می‌کند. این اقدام قاضی پرونده که نامی‌از او در خبرگزاری‌ها برده نشده است از این جهت قابل توجه و تقدیر است که مسؤلان رسانه ای کشور و هنرمندان را به وظایف خطیری که در تولید محتوای رسانه ای دارند بیش از گذشته آگاه می‌سازد. فارغ از اینکه گروهی از این حکم غمگین یا عصبانی شوند باید به این مسأله توجه کرد که نه تنها رسانه ملی بلکه همه رسانه‌های صوتی و تصویری، واقعی یا مجازی دربرابر محتوائی که تولید می‌کنند مسؤل و باید نسبت به حقوق مخاطبانشان به خصوص کودکان و نوجوانا دغدغه داشته باشند.

واقعیت اینجاست که این حکم باید بسیار پیشتر از اینها صادر می‌شد و قوای مقننه و قضائیه در اداور گذشته به این مسائل توجه بیشتری معطوف می‌داشتند. خوشبختانه شجاعت قوه قضائیه در صدور این حکم نشان می‌دهد که در این دوره مسؤلان قضائی تمرکزشان فقط معطوف به محتواهای مجرمانه برخی از مطبوعات و شبکه‌های اجتماعی نخواهد بود و به جای نظارتهای موشکافانه در صفحات روزنامه‌ها و مجله‌ها این بار نگاه دقیقتری به مسائل فرهنگی و اجتماعی رسانه ای دارند که بیش از هر رسانه دیگری از امکانات و بودجه‌های فرهنگی بهره می‌برد و کمترین پاسخگوئی را به مخاطبان خود داشته است.

اما در این میان یک مسأله نگران کننده نیز وجود دارد و آن اظهارت یکی از محکومان این پرونده است که دیروز در برخی از خبرگزاری‌ها منتشر شد:

به گزارش خبرگزاری برنا داود‌هاشمی‌تهیه کننده سریال « پنج کیلومتر تا بهشت » در این باره گفت: «این حکم برای ما به عنوان برنامه سازان تلویزیون که سریالی را در جهت سرگرم کردن مردم و فرهنگسازی تولید و ارائه کردیم، غیر قابل قبول است و نمی‌توانیم ارتباط خودکشی هر چند دلخراش کودکی را با بهانه تأثیرپذیری از یک سریال درک کنیم. به همین دلیل هم وکیل ما در حال تنظیم متن اعتراضی به این حکم است».هاشمی‌گفت: «ما فصل دوم سریال «پرستاران» را هم برای شبکه یک در دست ساخت داریم که قسمت آخر فصل اول آن با یک عمل جنایت آمیز همراه بود و نگرانیم که همین بخش از قصه هم برای ما تبعات قضایی در پیش داشته باشد! در واقع صدور حکم علیه ما در پرونده «پنج کیلومتر تا بهشت» نگرانی برای دیگر برنامه سازان تلویزیون هم ایجاد خواهد کرد که با شکایت‌هایی احتمالی از سوی تماشاگران مواجه شوند». تهیه کننده سریال‌های «همه چیز آنجاست» و «خداحافظ بچه» در پایان گفت: «اتفاق پیش آمده برای همه ما مایه تأسف بود و حتی حاضر بودیم به خانواده کودک فوت شده کمک کنیم، اما اینکه با شکایت علیه ما و صدور حکم مبالغ میلیونی را باید پرداخت کنیم، آن هم در شرایطی که پرداخت بودجه از سوی تلویزیون بابت تولیدات اوضاع مناسبی ندارد، وضع تولید برنامه را گرفتار مشکلات و حواشی تازه ای می‌کند و امنیت خاطر را هم در میان هنرمندان از میان می‌برد»

اعتراض به حکم صادره برابر قانون حق متهمان بوده و همانطور که تهیه کننده سریال گفته اند وکیلشان درحال پیگیری مسأله هستند اما درباره این اظهارات توجه به چند نکته ضروری به نظر می‌رسد:

۱- ظاهرا خطای رخ داده به تناسب میان خطای فردی یا سازمانی برای مرتکبان این واقعه یا لا اقل شخص تهیه کننده مذکور درک نشده است. ممکن است سازندگان این سریال هنوز هم معتقد باشند که پرداختن به مسأله روح و زندگی پس از مرگ امر سرگرم کننده ای است اما به این نکته توجه نمی‌کنند که این نظر شخصی نمی‌تواند در سطح رسانه ملی با مخاطبان مختلف به عنوان یک سرگرمی‌تلقی شود و تهیه کننده و کارگردان و حتی مدیر شبکه و مقامات بالاتر از ایشان هم حق نداشته اند ادراکات شخصی خود از مسأله مرگ و جهان پس از آن را به عنوان یک سرگرمی‌در تلویزیون نگاه و به تماشا بگذارند.

شاید این محتوا را نیز دوست داشته باشید

۲- وقتی از فرهنگ سازی سخن به میان می‌آید باید به این نکته توجه داشت که مرگ در فرهنگ اسلامی‌یکی از پیچیده ترین رموز الهی در هستی به شمار می‌رود . امیر المؤمنین علی ابن ابطالب (ع) فرموده اند:

«ایها الناس، کل امری لاق ما یفر منه فی فراره; والاجل مساق النفس، والهرب منه موافاته . کم اطردت الایام ابحثها عن مکنون هذا الامر فابی الله الا اخفاءه . هیهات! علم محزون!» (۱)

«هر که از مرگ بگریزد، در همین فرارش با مرگ روبرو خواهد شد! چرا که اجل در کمین جان است و سرانجام گریزها، هم آغوشی با آن است! وه که چه روزگارانی در پی گشودن راز مرگ بودم! اما خواست خدا این بود که این اسرار همچنان فاش نشوند! هیهات! چه دانشی سر به مهر!»

مرگ یک تجربه شخصی است که برای هر فرد فقط یک بار اتفاق می‌افتد و اسرار آن پس از وقوع بر فرد آشکار می‌شود، از آنجائیکه هیچ مرده ای به جهان زندگان بازنگشته است که بازگو کننده وقایع پس از مرگ باشد، در کلام معصومان (ع) از مرگ به عنوان یکی از بزرگترین اسرار الهی نام برده شده است. کسانی که از فرهنگ سازی سخن به میان می‌آورند باید به این نکته توجه داشته باشند که در رادیو وتلویزنی که نام صداوسیمای جمهوری اسلامی‌ایران را برایش برگزیده اند، برخورد با مرگ باید برمبنای فرهنگ اسلامی‌باشد نه تخیلاتی کپی برداری شده از سینمای‌هالیودی آن هم کپی برداری فاقد تکنیک و عاری از خلاقیت.

داود‌هاشمی‌تهیه کننده سریال پنج کیلومتر تا بهشت

 

۳- اظهار تأسف از واقعه پیش آمده برای این کودک ایرانی به عنوان حداقل کاری که باید انجام می‌پذیرفت از سوی همکاران رسانه ای کار پسندیده ای است؛ اما مشخص نیست منظور تهیه کننده سریال پنج کیلومتر تا بهشت از این جمله که ما حاضر بودیم به این خانواده کمک کنیم دقیقا چیست و چه نوع کمکی را شامل می‌شده است؟

۴- ربط دادن این موضوع با مشکلات مالی سازمان صداوسیما مایه تعجب و شرمساری است. مگر قرار است سازمان صداوسیما به جای محکومان این پرونده جریمه نقدی را پرداخت کند که بحث بودجه صداوسیما پیش کشیده می‌شود؟

دیه یک مرد مسلمان در سال وقوع حادثه یعنی سال ۱۳۹۰ در ماه غیر حرام مبلغ نهصدهزارریال بوده است ودر سال ۱۳۹۵ به مبلغ ۱۹۰ میلیون تومان رسیده است. اگر ۲۰ درصد دیه سال ۱۳۹۵ هم مبنای پرداخت قرار گیرد رقمی‌حدود ۱۸ میلیون تومان خواهدبود که  در برابر حق الزحمه نویسنده و کارگردان و تهیه کننده سریال« پنج کیلومتر تا بهشت » رقم ناچیزی است و به میان آوردن این مطلب در مصاحبه مذکور از سوی تهیه کننده سریال  نه تنها عجیب بلکه تأسف بار است و نشان می‌دهد مصاحبه کننده گرامی‌به جای توجه به کنه مطلب ، فقط به جنبه مادی حکم صادره می‌اندیشد.

در فرهنگ ایرانی احترام به اموات و همدردی با بازماندگان جایگاه ویژه ای دارد و در اسلام هم که این حکم برمبنای آن صادر شده است، برای درگذشتگان احترام ویژه ای قائل است از این رو شاید بهتر آن باشد متهمان یا محکومان پرونده« پنج کیلومتر تا بهشت » اگر نمی‌توانند بار عاطفی کلمات خویش را درک نمایند و تسلای خاطر بازماندگان را فراهم نمایند، به جای مصاحبه‌های اینچنینی سکوت پیشه کنند و بیش از این برای فرهنگ سازی تلاش نکنند چرا که :

ذات نایافته از هستی بخش             کی تواند که شود هستی بخش


۱-نهج البلاغه، (صبحی صالح) خطبه ۱۴۹/۱ .

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.