جشنواره جهانی فجر، راهی برای اعتلای هنر مستقل یا تلاشی برای جبهه سازی هنری

گزارش اختصاصی سرزمین هنر از سی و ششمین جشنواره جهانی فیلم فجر

سی و ششمین جشنواره جهانی فیلم فجر در حالی سالی دیگر را آغاز کرد که مهمانان مختلفی از سراسر جهان در این جشنواره حضور داشتند و با اتکای بیشتری بر ظرفیت داخلی سینمای ایران و حضور حداکثری هنرمندان داخلی در قالب‌های مختلف جشنواره، توانسته است جذابیت سلبریتی محور مرسوم و مورد انتظار چنین جشنواره‌هایی را ایجاد کند و رونق رسانه ای بیشتری به این جشنواره بخشیده است.

رویه مدیریتی

این رویه ی مدیریتی در اجرای خوب جشنواره در کنار فرم اقماری گونه و بخش بخش شده ی جشنواره برای جذب مخاطب خاص هر بخش در کنار نظم نسبی در شکل زمانبندی برنامه‌ها، یک فرم استاندارد و قابل قبول از جشنواره جهانی فیلم ارائه داده که قابل تحسین است و حتما باید دست مریزاد به مسئولان اجرای این جشنواره گفت.
اما تمام این مسائل بدون شک زمانی مورد توجه قرار می‌گیرد که خود جشنواره در محتوا حرفی برای گفتن داشته باشد و یا بهتر بگوییم که بتواند از نظر محتوایی یک اتمسفر و فضا ایجاد کند و در واقع سنگی باشد در دریای هنری جهان که موجهایش تا فرسنگ‌ها آن طرف تر برسد و اینجاست که میتوان این سوال را مطرح کرد که آیا جشنواره جهانی فیلم فجر آیا توانسته و یا میتواند چنین کاری انجام دهد؟!

اعتبار جشنواره‌های جهانی به چیست؟

خوانندگان این مطلب قطعاً با نگارنده موافق خواهند بود که به طور مثال تمام اعتبار جشنواره ای مثل جشنواره کن به نخل‌ها و فرش قرمزش نیست بلکه به فضایی است که جشنواره کن حتی به عنوان یک جشنواره کاملا دولتی و با سیاست‌های گهگاه رادیکالش میتواند ایجاد کند. این مسئله درباره ی جشنواره‌های دیگر نقاط جهان هم صادق است. و باید دید که آیا جشنواره فجر توانسته است در ایجاد این فضا موفق باشد یا خیر؟!

ذکر این نکته ضروریست که بدون شک اصل و اساس جذابیت چنین گفتمان‌هایی در ورای جشنواره‌های بزرگ سینمایی به نوعی مانیفست فکری غالب بر جهان و حامی‌های فراوانش است که نمود این فلسفه‌های غالب جهانی در جشنواره‌ها به بهره برداری میرسد و قطعاً درست است که جشنواره‌های غربی دقیقاً به این دلیل مهم مورد استقبال بیشتری هستند که امروزه تفکر غرب، فکر غالب و قوی جهانیست( منظور از تفکر غرب نه یک مفهوم به هم پیوسته مستقل و بدون خلل بلکه برایند عملی ای از تفکرهای مختلف، سیاستهای سردمداران و قدرت‌های ایجاد فرهنگ از طرف آنهاست) اما میتوان برای خود جشنواره در ایجاد یک فضا با استراتژی‌های مشخص هم سهمی‌قائل شد و در این نوشته به این مسائل پرداخته می‌شود.

شاید این محتوا را نیز دوست داشته باشید

چگونه می‌توان جشنواره جهانی را تقویت کرد؟

به نظر نگارنده مهمترین رویکردی که منجر به ایجاد یک فضا و در نهایت قوت یک جشنواره میشود بدون شک داشتن یک تفکر مستقل و ثابت و ترویج آن در قالب فرهنگ و هنر است. به طور مثال اگر یک جشنواره ی غربی در طول سالها با مدیریت ثابت یک موضوع مبتلا به جوامع مختلف به نام همجنس گرایی و حمایت از آن را در چتر حمایتی خود قرار میدهد، ناخودآگاه مقدار زیادی از فعالیت‌های فرهنگی و هنری نقاط مختلف جهان را به خود جذب میکند حتی اگر سازنده چنین آثاری در کشوری مثل ایران در محدودیت‌های بسیار جدی برای ساخت چنین آثاری باشد. و شاید بیراه نباشد که بگوییم غربی‌ها صرفاً با یک منشور نه چندان منسجم از جهت محتوایی مثل مسائل موسوم به حقوق بشر به خوبی این ایده‌های حداقلی و ثابت را ترویج و از سویی جذب کرده اند اما این اتفاق در کشور ما و جشنواره ای که متولی آن است کاملاً بی برنامه و آشفته است.

این آشفتگی در درجه اول متوجه سیاست گذاری‌ها و ناکارامدی‌های غیرمتخصصان چه در محتوا و چه در مضمون فرهنگی چنین جشنواره‌هایی است. جامعه فرهنگی ای که هزار متولی دارد طبیعی است که نتواند یک استرتژی مشخص هم داشته باشد. آشفتگی ای که خود را در ابتدای راه این جشنواره‌ها در فرم و همچنان در مضمون خودنمایی میکرد. سیستم مدیریتی بسیار ضعیف که هیچگاه کاری جز آمارسازی و اسم‌های زیبا، کار جدی ای انجام نداده تا پس از سی و شش سال از عمرش اعتباری کسب کند و تازه مجبور است در سال‌های اخیر به مدد طالب زاده‌ها و پول‌های حمایتی، الیور استون بیاورد برای اعتبار جشنواره اش و همچنان به این نیندیشد که میتوانست کاری بکند و میتواند کاری بکند که الیور استون‌هایی نه این مقدار تبلیغاتی و الکساندر ساخته بلکه با دغدغه‌های واقعی، خودشان به شوق یک جشنواره مهم به سویش بشتابند.

جشنواره ای که هنوز نمی‌داند می‌خواهد چه چیزی را تبلیغ کند و یا از چه قشری حمایت کند و یا چه فرهنگی را ترویج کند مجبور است به دنبال افراد در این کشور و آن کشور بدود. جشنواره ای که از درون جامعه ای در می‌آید که ذره ای مشترکات بین مخاطبش با جامعه سینمایی خودش نیز وجود ندارد، دچار سردرگمی‌ای در افکار میشود که از درونش ملغمه ای با جزیره‌های گهگاه درخشان درمیاد اما همچنان برای آن جزیره‌ها نیز اعتباری نمی‌شود.
بدون شک جشنواره جهانی فجر آن روز جشنواره ی درخوری خواهد شد که بداند چه میخواهد و بداند چه کاری باید بکند تا به آنچه می‌خواهد برسد. تا به امروز که متولیان فرهنگی این جامعه چهل سال چیزهایی را که نمی‌دانستند چیست را با روش‌هایی که نمی‌دانستند چه نتیجه ای دارد اجرا کرده اند که جشنواره‌های فجر نیز جزئی از آن است.

این مطلب ادامه دارد

علی منصوری 31/1/97

ممکن است شما دوست داشته باشید

نظرات بسته شده است.