به وقت شام و پارادایم شیفت از سینمای جشنواره ای به سینمای‌هالیوودی

محمد آقایی

“به وقت شام ” ابراهیم حاتمی‌کیا حاصل تلاش همه آنهاست که با سینمای داستان گو ، ساده ، روان و جشنواره یی مخالف اند و الگوی خود را سینمای‌هالیودی و داستانگو می‌دانند .

“مسعود فراستی ” ، و ” بهروز افخمی‌” در برنامه هفت با جنجال آفرینی توانستند تغییر گفتمانی را بر این سینما تحمیل کنند ، سینمای داستان گویی که به شدت با ترفندهای‌هالیوودی می‌کوشد انبوه تماشاگر را به خود جلب کند، هر چند خود افخمی‌فیلم حادثه‌یی – جاسوسی “روباه” را جلوی دوربین برد و به دلایلی با استقبال روبرو نشد.

به نظر می‌رسد مؤسسه اوج می‌کوشد با بودجه و امکانات کافی این پاردایم شیفت را تحقق ببخشد، بی تردید این تغییر مثل همه تغییرها با مقاومت ذهن‌های عادت کرده روبرو می‌شود ، خشم حاتمی‌کیا در برابر این تغییر باعث شگفتی است ، یک ضرب المثل می‌گوید هر کس با عادت‌های زمان بستیزد سخت کیفر می‌بیند.

آنچه برای من عجیب است آن است که هیچ کس تا کنون راه به این نکته نیافته است که فیلم ” به وقت شام ” بیش از آنکه جدال خونین داعش و دیگران باشد نبرد پنهان پدران و فرزندان است ، فرزندانی که با منش پدران شان مخالف اند و حتی با آنها سر سازش ندارند ولی قهرمانانه با دادن جانشان خود را اثبات می‌کنند.

نقد فیلم به وقت شام
نقد فیلم به وقت شام

در فیلم پسر خلبان ترس زده پدر رزمنده که شجاعت پدر را ندارد با دلاوری اوج شجاعت را به رخ می‌کشد و حتی در جبهه  داعش  هم قهرمانی اش را اثبات می‌کند و به دست قهرمان رزمنده رقیب کشته می‌شود . دختر دیگر شاهد قهرمانی پدر می‌شود و درس مقاومت می‌دهد ، نسل ما بدون آنکه بخواهد فرزندان خود را قربانی آرمانهایی می‌کند که در عمل نتوانستیم تحقق اش ببخشیم ، اگر می‌خواهیم به این ماجرای تلخ پایان دهیم باید به سهراب کشی پایان دهیم و رستم‌هایی نباشیم که میراث مان رنج، درد و زخم برای فرزندان مان است.

نکته جالب دیگر آن است که فیلم تصویری سیاه از همه اهالی داعش ارائه نمی‌دهد و رگه‌هایی از تعلقات انسانی در آنها باز می‌یابد و دست آخر بیانگر خود ویرانی نهایی حاصل نیهلیسم تنیده شده در نظم سرمایه داری است. آنچه فیلم را ناتمام می‌گذارد این نکته است که ترفندهای تکنیکی فرصت شخصیت پردازی را از فیلمساز گرفته است و ورود به بازنمایی شخصیت فرم را به اعوجاج می‌کشاند ، در بخش تکنیکی و سینمای‌هالیودی حاتمی‌کیا ، مهدویان و… قدمهای مهمی‌در تلفیق سینمای ارزشی و‌هالیودی بر داشته اند و مثل همه تغییرات تا بتوانند به ساختار منسجم برسند زمان می‌برند ، «حاتمی‌کیا» در دورانی برآمده است که در سینمای ساده و عمیق “مهاجر ” ،” آژانس شیشه ای ” ، ” از کرخه تا راین ” ، “ارتفاع پست ” و… مهارت خود را به رخ کشید و در ” چ ” و ” به وقت شام ” تغییراتی را تجربه می‌کند که در سن و سال او دل به دریا زدن می‌خواهد.

نقد فیلم به وقت شام
نقد فیلم به وقت شام

به نظر من خشم او علیه تلویزیون و منتقدان در برنامه اختتامیه جشنواره بیشتر حاصل تناقض‌های ذهنی خودش است، هر چند منتقدان زرد بجای کاووش در تغییر گفتمان‌ها و یافتن دلایلش با برچسب زنی خیال خود را از سختی‌های تفکر انتقادی راحت می‌کنند ، آنها که با سینمای‌هالیودی مخالفند باید بی پروا دلایل مخالفت خود را بگویند چرا که فیلم‌های‌هالیوودی پر از اغراق‌هایی‌ست که همه مخاطبان به دلایل آنکه منطق آن را می‌پذیرند آنرا با واقعی و غیر واقعی  بودن سنجش نمی‌کنند، سینمای‌هالیوودی دروغی است که همه آن را به خاطر دروغگو بودن اش تحسین می‌کند ولی وقتی همین تم را یک ایرانی می‌سازد با تحقیر ساده اندیشانه به ظاهر منتقد ایرانی روبرو می‌شود. ذهن من نه با سینمای فرهادی و نه با فیلم‌های آخر حاتمی‌کیا موافق نیست. ولی تنها راه نجات ایران رسیدن به زبانی است که مخاطبانی عام در سطح منطقه یی بیابد. کار آسانی نیست ولی با صبوری می‌توان بدست اش آورد

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.