یادی از بانو نصرت دریانورد همسر ناخدا عباس مشهور به کاپیتان عباس دریانورد

دکتر گلناز سعیدی

بانو نصرت دریانورد  همسر ناخدا عباس مشهور به کاپیتان عباس دریانورد | درباره ناخدا عباس دریانورد مطالب زیادی در کتابهای دریانوردی و همچنین سفرنامه کاپیتان خوانده و یا در مورد این شخصیت بزرگ تاریخ ایران که در اواخر دوره قاجاریه و دوران پهلوی اول زندگی میکرده، شنیده اید ولی تاکنون مطلبی درباره همسر او نوشته نشده است.

بانو نصرت دریانورد فرزند سید ابوطالب لاری یکی از بازرگانان سرشناس و متدین شهر لار در سال 1279 هـ. شمس چشم به جهان گشود. او در یک خانواده مذهبی و روشن فکر پرورش یافت و از زیبایی  وصف ناپذیری برخوردار بود، که از طریق معرفی تجار و بازرگانان به ناخدا عباس معرفی گردید.

«ناخدا عباس» همسرش «رباب» را به دلیل بیماری از دست داده بود و تنها یک فرزند دختر به نام «بمان جان» داشت که بانو نصرت را از «سید ابوطالب» خواستگاری کرد و در سال 1298 این ازدواج سر گرفت و «بانو نصرت» به عنوان همسر ناخدا عباس به خانه بزرگ ناخدا واقع در اهواز خیابان نادری عزیمت نمود،  در طول چند سال صاحب سه اولاد شدند که به ترتیب مریم جان، عبدالحسین و عبدالحسن نام داشتند.

ناخدا عباس بنیانگذار نیروی دریایی نوین در زمان رضاشاه و همچنین پایه گذار نوحه سرایی و مداحی به شیوه خاص در سرزمین ایران و به ویژه جنوب کشور، علی رغم شخصیت بسیار جدی و سخت گیرش اما در برابر نصرت بسیار مهربان و نرم خو بود و خیلی زود به همسرش علاقمند و وابسته شد عشق و محبت ناخدا به همسرش زبان نزد خاص و عام بود.

بانو نصرت دریانورد
بانو نصرت دریانورد

بانو نصرت علاوه بر مدیریت خانه بزرگ، که دارای چندین سرا و اتاق و خدم و حشم بود به تربیت فرزندانش نیز دقت وافزی می‌نمود و در خانه دارالقرآنی را ایجاد کرد تا فرزندانش به تعلیم و قرائت قرآن علاوه بر مدرسه بپردازند، فرزندان ناخدا به خصوص مریم جان را با خدمه که به اصطلاح آن روز مستر می‌گفتند به مدرسه می‌فرستاد و به دستور ناخدا عباس که تعصب بسیاری نسبت به رفت و آمد فرزندانش به ویژه دختران داشت عمل می‌نمود بانو نصرت جلسات و مجالس روزه خوانی در خانه برگزار می‌نمود و با بانوان اهواز ملاقات می‌نمود به ویژه علاقمندان و دلبستگان به شخصیت والای ناخدا عباس که گاهی از اقصی نقاط کشور و بنادر و مراکز جنوبی به دیدار ایشان می‌آمدند.

بانو نصرت و ناخدا فرزند کوچکشان عبدالحسن را که می‌گویند از حیث چهره و اخلاق و رفتار شبیه ناخدا بود در سن 13 سالگی ( 1326 هـ شمس) به علت قصور پزشک معالجش و در اثر بیماری حصبه از دست دادند. ناخدا در اشعار و نوشته‌هایش به این مهم اشاره کرده است که حاکی از درد و غم شدیدی بود که این دو در طول چندین سال متحمل آن شدند.

تو ای دریانورد از داغ فرزند                                                   زمین گیر و پریشان حال تا چند؟

بانو نصرت از غم و رنج فرزند از دست رفته بسیار شکسته شد و از شدت گریه و زاری، درخشش چشمانش را از دست داده بود و هنوز از غم و اندوه فقدان فرزند رها نشده بود که با مرگ ناگهانی ناخدا عباس در سال 1333 هـ شمس روبرو شد که آن هم توسط یک پزشک آلمانی که سفارت انگلستان برای ویزیت و معاینه به منزل ناخدا آمده بود با تزریق یک آمپول ، بلافاصله پس از خروجش ناخداعباس در عین ناباوری جان به جان آفرین تسلیم کرده بود و نیروی بحریه ( دریانوردی ) و همه علاقمندان به ناخدا را در بهت و ماتم فرو برد.

شاید این محتوا را نیز دوست داشته باشید

بانو نصرت این ماجرا را برای مردم بازگو و افشاگری می‌نمود و پس از مرگ ناخدا به همراه مردم خوزستان به زیارت مزار ناخدا که در مکان مقدس علی ابن مهزیار و در صحن اصلی آنجا دفن شده بود میرفتند و شمع روشن می‌کردند و گاهی هیئت‌های عزاداری اباعبدالله الحسین از بوشهر به اهواز سفر می‌کردند و مراتب احترام و برزگداشت ناخدا را به جا می‌آوردند.

بانو نصرت پس از فوت همسرش به تهران عزیمت کرد و چند سالی را در کنار دخترش مریم جان و به همراه نوه‌های دوست داشتنی اش که عاشقانه او را پذیرا بودند زندگی می‌کرد اما پس از چند سالی باز هم بهانه رفتن به دیار را گرفت و به اهواز منزل عبدالحسین رفت و مدتی را نیز با تنها پسرش گذراند.

در آخر عمر در حالی که مدتی را در منزل یکی از بستگان ناخدا عباس واقع در خرمشهر سپری نمود که عباس حق صفت نام داشت و از کارمندان صدیق شرکت نفت بود که اکنون بازنشسته و در خرمشهر ساکن بودند و بانو نصرت را مورد تکریم و احترام قرار می‌دادند، ناگهان یک شب بانو نصرت در اثر کهولت و غم و رنجهایی که این سالها سپری نموده بود بدون داشتن بیماری خاصی در بیمارستان مهر خرمشهر درگذشت و خاطرات بسیار غنی و ارزشمندی را که در کنار همسر بزرگوارش و مردی که هرگز حاضر به قبول استثمار در برابر دول بیگانه نبود و عاشق و مرید و مراد اهل بیت و اباعبدالله الحسین بود و با اشعار و نوحه‌هایش جهان تشیع را هر چه بیشتر به ایرانیان و جهانیان شناساند را نیز با خود برد.

یاد این بانوی بزرگ گرامی‌باد.

بانو نصرت دریانورد
بانو نصرت دریانورد

محل دفن بانو نصرت: کوی ذوالفقاری آبادان

سال مرگ: 16 اردیبهشت 1356 هـ شمسی

نویسنده: دکتر گلناز سعیدی نوه دختری ناخدا عباس و بانو نصرت دیانورد

استادیار گروه تاریخ دانشگاه

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.