تئاتر لاکچری یا تئاتر ستمدیدگان | یادداشتی از شکرخدا گودرزی

الیور توئیست نام نمایشی است برگرفته از شاهکار چارلز دیکنز که از امروز به کارگردانی حسین پارسائی در تالار وحدت به روی صحنه می‌رود. این نمایش به دلیل بهره مندی از بازیگران مشهور سینما و تبلیغات سنگین در سطح شهر تهران از هم اکنون با استقبال تماشاگران مواجه شده است و حاشیه‌هایی پیرامون آن رخ داده است. یادداشتی که می‌خوانید نوشته ی یکی از اساتید هنرهای نمایشی است که از دید متفاوتی به این پدیده نگاه کرده است.

تئاتر لاکچری یا تئاتر ستمدیدگان

شکرخدا گودرزی*

قشر نوکیسه در کشورهایی همانند کشور ما که اصطلاحا به آن کشورهای در حال گذر می‌گویند برای خودنمایی و به رخ کشیدن ثروت‌های باد آورده که غالبا حاصل زد و بند است و مناسبات چرک و آلوده تجلی خود را در بروز رفتارهایی می‌یابد که غالباً متظاهرانه هستند تا اصیل… این رفتارها در کشور ما از رفتن به رستوران‌هایی با ورودی نیم میلیون تومان و غذا خوردن، در ظروف طلا و منوی باز و کشیدن سیگارهای با روکش طلا و یا سرگرمی‌های دیگر که بیشتر مختص آقازاده‌هاست تجلی می‌یابد…

افراد نوکیسه ای که ثروث آن‌ها هر روز رخ را در جایی می‌گشاید و این روزها محل خودنمایی خود را در تئاتر جستجو می‌کند. وقتی بلیت نمایشی تا ۵۰۰ هزار تومان فروخته شد که از نزدیکترین فاصله شاهد هنرنمایی هنرمند محبوب خود باشند این روزها در بلیت ۱۵۰ هزارتومانی خود را نشان می‌دهد…

 

تئاتر الیور توئیست
نمایش الیور توئیست

البته یادمان باشد این اتفاقات در کشوری دارد اتفاق می‌افتد که داعیه دار انقلاب محرومان و مستضعفان و کوخ نشینان را دارد و افرادی که فعلا پرچمدار این حرکت هستند خود از متولیان فرهنگی و مسئولان هستند. اگر رفتن به رستوران‌ها با ورودی آنچنانی و منوی باز توسط بچه پولدارها اتفاق می‌افتد به تازگی این اتفاق در تئاتر شهر و سپس در شاخص ترین و رسمی‌ترین تالار کشور شاهد آن هستیم. نمایشی که بلیت ۱۵ روز اولیه آن با بلیت ۱۵۰ هزار تومان که بعداً تبدیل به ۹۰ تومن شد البته با حواشی خاص خودش…

مضمون نمایش الیور توئیست را از یاد نبریم!

یادمان باشد مضمون نمایش الیور توئیست پرداختن به زندگی کودکانی ست که از گداخانه‌ها سر در آوردنده اند، مورد سواستفاده افراد سودجو قرار گرفته اند، و در قیاسی تطبیقی همان کودکانی ست که صبح تا شب و شب تا صبح به شکلی سازمان یافته در تمام چهارراه‌ها و اتوبان‌های شهر دیده می‌شوند. کودکانی که بسیاری از آن‌ها با مواد مخدر به خواب می‌روند. خرید و فروش می‌شوند و مورد سواستفاده قرار می‌گیرند.

 

الیور توئیست

نمایش الیور توئیست در نگاه اولیه قرار است به این کودکان استثمار شده به کودکان کار و ستمدیده بپردازد. اما در شکلی پر زرق و برق این تلخی و رنج و استثمار افسار گسیخته توسط نوکیسه‌ها با خرید بلیت بالای صد هزار تومان رنگ عوض می‌کند و به میعادگاه خودنمایی و تظاهر و سانتی مانتالیزم نوکیسه‌هایی تبدیل می‌شود که قرار است برای کودکان ستمدیده اشک تمساح ( البته از نوع موزیکال و شاید در دستمال‌های زربفت) بریزند!! یعنی اشک ریختن هم احتمالاً با نوعی حرکات و اطوار خاص همراه خواهد شد زیرا نمود حرکت متظاهرانه لاکچری‌ها چیزی جز این نخواهد بود…

الیور توئیست
الیور توئیست

چرا و چگونه تئاتر ما چنین مسیری را طی کرده است؟

سرچشمه این انحراف کی و چگونه آغاز شد؟! چه شد که افرادی که تا دیروز نمایش‌هایی کار می‌کردند که تماشاگر اتوبوسی برای آنها می‌آوردند و با شام و کیک و ساندیس نمایش‌های به ظاهر مذهبی کار می‌کردند الان سعی می‌کنند تئاتر لاکچری تولید کنند؟!! تئاتری که برای یک خانواده متوسط یا کارمند ۴ نفره چیزی حدود ۵۰۰ هزارتومان آب می‌خورد! آیا چنین تئاتری می‌تواند در سبد خانواده گی قشر میانی و اصطلاحا فرهنگی جامعه قرار بگیرد؟! البته این پدیده ی نوظهور در کنسرت تئاترها به شکلی دیگر خود را با بلیت‌های ۲۵۰ هزارتومانی و غیره خود را نشان می‌دهد.
 نمایش الیور توئیست
معاون هنری وزیر ارشاد و مدیر عامل خانه هنرمندان در بازدید از تمرین نمایش الیور توئیست

چه اتفاقی برای آنهایی که آرمان گرا بودند و مدعی تئاتر پرسشگر و مقید به هنر متعهد افتاده که شاهد چنین تولیداتی هستیم؟! اساساً باید پرسید چه بر سر تئاتر آمده که الان نمایش‌هایی تولید می‌شوند با عنوان کنسرت تئاتر که بهای بلیت آن‌ها بالای ۲۵۰هزار تومان عرضه می‌شود؟!

شاید این محتوا را نیز دوست داشته باشید

البته ابن چرخش در مجموع متغیری از شرایط جامعه ای است که ارزش‌ها در آن تغییر کرده است، اختلاس‌های میلیاردی صورت می‌گیرد، رانت خواری شایع می‌شود، دروغ و جعل مدرک برای کسب کرسی‌های قدرت فزونی می‌یابد و تجمل گرایی امری بدیهی و پیش پا افتاده تلقی می‌شود. خب بدیهی ست در چنین شرایطی آنانی برنده اند که موج سواران خوبی هستند و موج سواری بلدند!!

انحراف سیستمی‌یا غیر سیستماتیک؟

هر چند در بادی امر شکل گیری چنین مسیری انحرافی و غیر سیستماتیک به نظر می‌رسد اما با کمی‌دقت در می‌یابیم که ایجاد چنین شرایطی کاملا آگاهانه و با برنامه بوده است که تولید تئاتر لاکچری بخشی از برنامه کلان چنین سیاستی ست. سیاستی که هدف آن سوق دادن تئاتر به سمت و سوئی ست که نمونه سازی چنین آثاری ابزاری باشد برای کوبیدن جامعه تئاتری برای فروش بیشتر…

سابقه تئاتری داشتن یا نداشتن

مدخل دیگر بحث که امروز با آن مواجه هستیم استفاده غیر معقول از چهره‌هایی ست که هیچ گونه سبقه و سابقه تئاتری ندارند و فقط به واسطه جذاب بودن برای همان لاکچری‌ها و نوکیسه‌ها سر از سالن‌های تئاتر در آورده اند و با چند روز تمرین!!! نمایشی را سر هم بندی می‌کنند و در تالارهای خصوصی به روی صحنه می‌آورند!!

افرادی که ربطشان به بازیگری و هنر تئاتر خود حدیث مفصلی ست. همین افراد که مورد توجه قشر نوکیسه هستند نمایش‌هایی را کار می‌کنند که بلیت آن با شروع تمرینات به فروش می‌رود!!!

البته به شکل تصادفی!! موضوع برخی از این نمایش‌ها گورخوابی و فقر و از این قبیل مسائل است!!

نمایش الیور توئیست
نمایش الیور توئیست

اشک تمساح

ظاهراً اشک تمساح ریختن برای ستمدیدگان جدیدترین مد و پز همدردی با افراد محروم است! یادمان باشد که طبق آمار سازمان ملل بیشترین سودجویی از افراد فقیر تحت پوشش‌های کمک و توجه به موضوعات محرومان صورت گرفته است!
در این آشفته بازار تئاتر میدانداری برخی سالن داران تحت عنوان تئاتر خصوصی که مأمن و ملجأ همین قشر نوکیسه و لاکچری هست خود حدیث مفصلی ست که پرداختن به آن در خور نوشتار دیگری ست. که رفتار، واکنش‌ها و برخوردشان با تئاتر خود موضوع جذابی برای اهل نظر است.

به راستی این حرکت خزنده از چه زمانی شروع شد؟!

آیا از زمانی شروع نشد که شعار تئاتر بفروش!! سر لوحه و در دستور کار متولیان فرهنگی و تئاتری قرار گرفت و سالن‌های تئاتر به افرادی واگذار شد که می‌توانستند بدون هیچ پیشینه ای فقط اجاره بهاء سالن‌ها را بپردازند؟! یا سالن‌های تئاتر محلی برای نمایشگاه ماشین و نمایش‌هایی شد که فقط قصدشان سرگرمی‌و خنداندن و خندانیدن بود؟! بنده مخالف طنز یا نمایش کمدی نیستم اصلا و ابدا ولی نمایشی که بتوان به آن عنوان طنز یا کمدی را اطلاق کرد! به جد باور دارم آن چه موجب شرایط کنونی شده است مسیری که با نام اقتصاد هنر شکل گرفت و دولت به نحوی خواست شانه از زیر بار مسئولیت خود خالی کند و به الگو سازی نمایش‌هایی بپردازد که به زعم خودشان سودآور باشد…

نمایش الیور توئیست
نوید محمد زاده در نمایش الیور توئیست

سیاستی که نتیجه آن تولید تماشاگر کاذب تئاتر بود. تماشاگرانی که نمی‌توان آن‌ها را به عنوان تماشاگر تئاتر قلمداد کرد زیرا این تماشاگر فقط دنبال چهره مورد علاقه و چیزی ست که با مزاجش جور دربیاید نه آن که دنبال تئاتر است!!!
در این میان اهالی تئاتر برای روی صحنه بردن تئاتر به معنای واقعی کلمه باید تماشاگر تئاتر یا تماشاگر کاذب!! گدایی کنند تا کف فروش سالن را تامین نمایند! در این سال‌ها به عینه شاهد بوده ایم بسیاری از نمایش‌های تاثیر گذاری که به دلیل نرسیدن به کف فروش تعطیل شده اند!!


*نویسنده، کارگردان و مدرس تئاتر

لازم به ذکراست درج نظرات و دیدگاههای کارشناسان و اساتیدفن و نویسندگان محترم به معنای موضع رسمی‌این وبسایت تلقی نمی‌شود.

 

ممکن است شما دوست داشته باشید
۴ نظرات
  1. دکتر می گوید

    درود بر استاد گودرزی همشهری عزیز و افتخار شهرم . دکتر ط.

  2. محسن می گوید

    این همه کینه از کجا میاد؟
    جامعه طیف گسترده ای از آدمهاست و هر کس سلائق و علایق خودشو داره.اتفاقا وجود چنین نمایشهائی در کنار نمایش های ارزان قیمت همین گستردگی اجتماع رو نشون میده.
    چیزی که تعجب برانگیزه خشم و ناراحتی بیش از حد افرادی مثل نویسنده این مقاله اس.
    فراموش نمیکنم که مخملباف هم در روزهای اول کارش میخواست مهرجوئی را با نارنجک منفجر کند.
    تندروی و تعصبات احمقانه بزرگترین دشمن جهان سوم است.

  3. میلاد می گوید

    من موندم بعد از یک ماه، یکی از این استید همیشه مدعی در مورد خود اجرا چهار کلمه نقد ننوشته!!!
    همه گیر دادن به قیمت بلیط!
    چطور در مورد کنسرتها و قیمت های نجومی بلیطها (نمونش همسن کنسرت سی) کسی لب به اعتراض باز نکرد؟؟
    نماد لاکچری بودن و…. فقط برای دیدن این تئاتر مطرح میشه؟؟؟
    جای این حرفا دو خط نقد در مورد خود اجرا بنویسید

  4. امیرهوشنگ نورا می گوید

    سلام،
    هنگامی که بازیگران تئاتر در سال های پیش بی کار شده یا حتی گرسنه می شدند در حالی که عده ای بی هنر و بی ادب در حال انباشته کردن انحصاری منابع مادی و معنوی کشور بودند صدای کسی در نمی آمد
    حال که مقداری منابع مادی و معنوی نصیب تعداد انگشت شماری هنرمند حرفه ای شده است، شلوغ بازی به راه انداخته اند و می خواهند “محدودیت های فراقانونی و سلیقه ای” را به کل جامعه تحمیل کنند که “هنرمند باید حتماً فقیر باشد تا اجازه کار بی دردسر در ایران را داشته باشد”.
    شخصیت ها و مقاماتی که این “تئاترهای فاخر” را نفی می کنند باید بتواند توضیح دهند که خود برای اعتلای تئاتر چه کرده اند، نه آنکه بصورت طلبکارانه در این شرایط دشوار روانی و اقتصادی فقط موج منفی به بخش هایی از جامعه تزریق کنند.
    و من ا… التوفیق

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.