از بخارای «بهمن بیگی» تا شیرازِ نازِ «سمندر»

داریوش نویدگوئی یکی از مشهورترین انتشارات ایران در جنوب کشور را اداره می‌کند. انشارتی که خدمات شایان توجهی به فرهنگ کتاب خوانی در ایران داشته است. در حاشیه نمایشگاه امسال کتاب تهران فرصا مغتنمی‌برای گفتگو یا این چهره فرهنگی شیراز دست داد که در آن تمرکز اصلی درباره شخصیت و آثار مرحوم محمد بهمن بیگی بود.توجهتان را به گفتگوی همکارمان خانم صالحی سنجانی با ایشان جلب می‌کنیم.
minilogo ضمن معرفی خودتون از حرفه واز بزرگانی مثل آقای بهمن بیگی برامون گفتگو کنید .
به نام خدا
نوید گویی هستم وچهل وپنج سال است درکارانتشاراتم .عشقم نشرکتاب هست به ویژه درمعرفی فارس بزرگ‌درحوزه‌های ادبی .فارس که انصافاًبسیار تاثیر گذاربوده است درتاریخ وتمدن وفرهنگ ایران زمین .بیش از سه هزار عنوان کتاب تاکنون منتشر کرده ایم .نوزده بارناشر برتر سال شده ایم .درنمایشگاه بین المللی نیز همچنین .چندین دوره ناشر برتر استانها بوده ایم .کتابهای متعددی درحوزه‌های مختلف چاپ کردیم .و از شهرهای مختلف فارس …
minilogo و از شخصیتهایی مثل استاد بهمن بیگی…
محمد بهمن بیگی همانطور که خودش درکتابهایش نوشته است ٬یک ایلاتی بوده  .قیرزو کاروین حدودشهرفیروز آبادکهن که عنوان شهر تمدن ساسانیان رادارد .همانطور که خودایشان درکتابهایش یا سخنرانی‌ها ومراجعات حضوری من گفتنددرمیان همان ایلات وعشایر وروستاییان منطقه ی خودش زندگی کرده است .پدرش آدم مبارزی بود وبارها توسط رضا شاه تبعید شد .خودش به هرحال یک آدم خودساخته ای بوداما به گفته ی باز خودش
عاشق ایل عاشق اسب سواری بوده عاشق کوچ بوده وبه دلایلی بعداز گذراندن آموزش ابتدایی درمنطقه ی خودشان وشیرازبه تهران می‌آید وادامه تحصیل می‌دهد من اینجا یک پرانتز باز می‌کنم ٬ایشان درسال ۱۳۲۴زیر نظر استاد حمیدی شیرازی که همگان باایشان آشناهستند (مؤلف اثر مرگ قوش )که چندین کتاب دارد وبه ادعای خودش شاه شاعران ٬ایران است یابه قول دیگری خدای شاعران است .مرحوم بهمن بیگی کتابی می‌نویسد به نام عرف وعادت درعشایروآن را به استاد حمیدی ارایه میکند٬استاد حمیدی هرکاری را نمی‌پسنددوتا آخرین لحظه ی حیاتش هم هرشاعری را قبول نداشت .ولی درعین حال وقتی متن رامیخواند می‌بیند درست است که معرفی عشایراست اماازنظر قلم هم چقدرقوی هست .بهمن بیگی راتشویق می‌کند ومی‌گوید چاپش کن وتصمیم می‌گیردمقدمه ای برکتاب بهمن بیگی  بنویسد وبعدازآن حمیدی کتابی برای چاپ آماده می‌کند (اشک معشوق )واینجا استاد به شاگردمی‌گوید توهم مقدمه ای برای کتاب من بنویس . (شاگرد برای استاد ).که خوشبختانه درچاپ اخیر این اتفاق ادامه پیدا کرده است .
کتاب عرف وعادت رابهمن بیگی سالها بود چاپ نمیکرد٬خودمن بارها اصرار کردم آقا اجازه بده این کتاب راچاپ بکنیم میگفت نه ولش کن تا من بالاخره وادارش کردم .قرارشد تجدید نظرکندباور بفرمایید یک واو جابجا نشد کتابی که درسن ۲۴٫۲۵سالگی نوشته بود فقط درمقدمه این جمله رااضافه کردکه«نوید گویی مانند شاعر شهرش سعدی ٬مشتری دکانهای بی مشتریست » که الان کتابش دربورس ویکی از ده عنوان کتاب پرفروش آثاربهمن بیگی٬  درنمایشگاه است .
minilogo دوباره به بهمن بیگی وسفرش به تهران برمی‌گردیم
بله ایشان درتهران حقوق خواند اما عشقش ایل وصحرا وزندگی عشایری بود .برمی‌گردد درمنطقه واز جمله شیراز.زمان سرگردانی‌ها وزیر سوال بردن رژیم بوده است .تصمیم می‌گیردعشایر (ترک .کرد .لر.بختیاری .قشقایی)برایش فرقی نمی‌کرد می‌گفت :همه عزیز من هستند .وقتی ازاوسوال شد که چرالباس قشقایی نمیپوشد ؟هوشمندانه پاسخ دادبا اعتقادِ احترام به  دیگران گفت :اگرلباس قشقایی بپوشم لریا بختیاری یاترک آذربایجان ٬فکرمیکند تبعیض قائل شدم وممکن است برداشت فکری متفاوتی داشته باشد.
فکرمی‌کند برای عشایر سرشار از هوش وزکاوت  واستعداد وخلاقیت هستند ٬چه کند؟گاهی حتا راهزن بودندواسب سوارانی که تفنگ به دست زیر شکم اسب سوار میشوند با مهارتهای عجیب وغریب اما محروم ازهمه چیز .سواد ودانش وهمه چیز .می‌آید مدارس سیار تحت عنوان چادر سفید احداث می‌کند.شروع می‌کندازجاهای مختلف فارس درمناطق عشایری شروع می‌کند.بسیاری ازموارد زندگی اش رابه زبان نیاورده ٬اما در آثارش به این موارد اشاره کرده است.
minilogo به کدام محل برمی‌گردد؟
قره قاج که حدفاصل جنوب ایران وشمال ایران بادریای پارس خلیج همیشه فارس را بازندگی عشایر پیوندبزند. به اجاقت قسم
minilogo چرا به اجاقت قسم ؟
روی بحث نامگذاری برای کتابهاش خیلی صحبت می‌کردیم .
یک واژه ای دربین عشایر هست که بالاترین قسم است .یعنی آنجایی که بخواهدبگوید واقعیت می‌گوید ومن دروغ نمی‌گویم قسم اجاق می‌خورد .می‌گوید به اجاقت قسم یعنی اجاق اینقدر برایشان مقدس است .اجاق بازدرعشایر وقومهای مختلف ایرانی معنای مختلفی دارد ومقدس است .اسم یکی از کتابهایش راگذاشتیم به اجاقت قسم .نوشته‌های کتاب رمز موفقیت یک مدیراست .من این کتاب رااسم می‌برم ٬
دادم خدمت آقای خاتمی‌زمان رییس جمهوریشون وبه خوبی ایشان رامی‌شناختند گفتم بخوانید نظرتان رابفرمایید.که خودم هم گفتم خدمتشان که هرمدیری درهرپست ومقامی‌باشدباید این کتاب رابخواند.باور بفرمایید دریک فرصتی که باز دیدمشان قشنگ یادشان بود وگفت به واقع اینگونه است .این چادرهای سفیدبه تدریج تبدیل شد به مدرسه دریکی از خیابانهای شیراز٬پیگیریهای مستمر این مردوگرفتن اعتبار از هرطریقی که می‌شد حالا وزیر بود خود شاه بود فرح بود ٬استاندار بودمدیر کل‌ها بود به هرطریقی که بود به قول خودش دست گدایی دراز می‌کرد که بتواند بودجه بگیرد ومدرسه را توسعه دهد.شد دبیرستان .شد دانشسرا وکارهایی که این دبیرستان ودانشسرا‌ها  آزمایشگاهی  داشتند که درتهران هم نبود .به تدریج گسترش داد ٬می‌گفت معلم من باید ازعشایر تربیت کنم ٬برنامه‌های نمایشی که آن زمان اجراشده ماندگاراست .بهترین استادان راتربیت کرد وشدند استاد ومعلم خودشان .به هیچ وجه ٬به هیچ وجه حاضرنبود غیر از گویش فارسی وسعدی خوانی وحافظ  ونظامی‌خوانی وغیر از اینها را به هیچ وجه حاضرنبود ترویج کند.
چندسال پیش آقای دکتراحمدی از طرف یونسکو مأموریت پیدا کردکه بیاید شیوه ی آموزش بهمن بیگی را٬ایشان ثبت وضبط کند وبرای یونسکو بفرستد برای استفاده دردنیا چون هنوز زندگیهای قبیله ای وکوچ نشینی درهمه جای دنیا وجوددارد پیاده کند وخوشبختانه این اتفاق افتاد.به هرحال خاطرات زیادی هست درباره ی ایشان حتی عده ای را از راهزنی آورد به سمت تحصیل وکسب سواد وزندگی سالم .همسر ایشان دانش آموز وبعد معلم ایل بود که به مادر ایل  معروف است .
minilogo  از ایشان خاطراتی هم دارید؟
درسفری از شیراز به نور آباد ممسنی ٬بیش ازصدمدل ماشین آخرین سیستم همراهمان شدند ویک خانه ی بسیار بزرگ برای ایشان  پیش بینی شده بود وصندلی مخصوص که ایشان لطف داشت ومرا نشاند بغل دستش .
به صورت صف مردم ازیاسوج ودور واطراف می‌آمدند دیدار ایشان انگار که سان می‌دیدند.گوشهای بزرگی داشتند که می‌گفت علامت هوش وزکاوت سرشار من است .
واقعیت هم همین بود ٬خیلی باهوش بود.افراد که رد می‌شدند می‌شناخت همه را باذکر نام پدرومادروپدربزرگ  واجدادش .
بهمن بیگی راهزنان یکی ازسفرهایش را به درس خواندن محکوم میکند که ایشان یکی از اساتید به نام دانشگاه تهران می‌شوند که اکنون بازنشسته اند .
فیلمی‌تهیه شده که اگربهمن بیگی نبود  پیوست قره قاج  ٬بایک پروفسور ناسا (که ایرانی )هستند مصاحبه شده از شاگردان بهمن بیگی بودازاو می‌پرسند٬ اگر بهمن بیگی نبود شما  چه بودی؟ بدون مکث می‌گوید من فکر می‌کنم  نهایت چوپان موفقی بودم چون بااستعداد بودم/  نه پروفسور ناسا.
minilogo استاد بهمن بیگی چگونه درگذشت؟
درست ایشان ۱۲ اردیبهشت فوت شد ند همزمان با روز معلم .واقعاًجاش خالی بود در روز معلم  وهنوزم که هنوز است  هر هفته‌هاپنج شنبه دوستدارانش بر سر مزارش جمع میشوند.
همیشه می‌گفت  اگر من مُردم که البته باید می‌مرد ٫ مرا در مسیر  راه عشایر دفن کنید ٬ این یکی از آرزوهایش بود موقعی که فوت شد یک هفته  طول کشید تاایشان  دفن شد ند .همزمان بود با  برگزاری نمایشگاه کتاب.  خیلی‌ها می‌گفتند در سیاهداری دفن کنیم  یامی‌بریم  در حافظیه دفن میکنیم دولتی‌ها می‌گفتند  .یا می‌بریم درشاه چراغ دفن کنیم.  ما وصیت  دارها  می‌گفتیم نه.
خیلی از عشایر حاضر بودند یک باغ بگذارند  تا  ایشان دفن بشوند . اما بر اساس وصیت خودش بعد  از یک هفته در قبرستان  کُشَن  حاشیه ی شیراز یک قطعه زمینی گرفته شد و دفن شد .
شهر شیراز تعطیل شد به قولی بالای دویست سیصد  هزار نفر تاپانصدهزارنفر در مراسم تشییعش بودند  .بسیاری از افراد در مراسمش شرکت کردند از خارج ازکشور وهر هفته  مراسم باشکوهی هم چنان بر سر قبرش هست وقدر می‌دانند  .نکته ای که خود من به آن اعتقاددارم من می‌گویم یک رمز ورازی درکاربهمن بیگی است چون ما معلمها واساتید زیادی داشته ایم درست است  احترامی‌دارند اما بعد از مدتی فرامو ش کرده ایم  ولی امروز  بچه‌ها می‌آیند سراغ آثار بهمن بیگی را می‌گیرند . بچه ی کوچک جستجو می‌کند از پدرش از مادرش  می‌پرسد بهمن بیگی که بوده است؟ که این چه آدمی‌بوده است که چه شاگردش بوده اند چه نبوده اند دنبال شناختش هستند.
خودمن می‌گویم شاید نسلهای آینده چون الان هم هنوز نشناختند بهمن بیگی را درآینده این بچه‌ها رمز گشایی کنند٬ که  این چه آدمی‌بوده است بعد از سالها می‌آیند  آثارش را می‌خوانندوتحقیق می‌کنند  .به غیر از  آثارخودش  دیگران د هها اثر  درباره ی بهمن بیگی نوشته اند.
این سطری بود از هزاران سطر بهمن بیگی .
navidgooee
minilogo دلیل موفقیت انتشارات نوید وانتخاب مکررشما  به عنوان ناشر برتر را چه می‌بینید ؟
اولاً واقعاً خوشحالم که یک شیرازی یک پارسی ویک ایرانی  هستم  وبدون تعصب می‌گویم ؛ به دلیل اینکه شیراز شهر تاریخی ٬فرهنگی وزیارتی  است همه اینها را باهم  دارد .در زمینه‌های مختلف حکمت٬ منطق٬ عرفان ٬شعر٬ تاریخ ٬معماری ٬  صنعت هر کدام رانگاه کنید دارد .آثار بی نظیر صنعتگران وهنرمندانش .شما بگذرید ازسعدی وحافظ که ده‌ها وصدها شاعر تحت نام ایشان تقریباً کمرنگ شدند٬ بعضی از غیر حافظ وسعدی،قاآنی ٬ وصال شیرازی خودش وشش تا از فرزندانش  .اگر در هر کشوری بودند بزرگترین زیارتگاه‌ها بزرگترین گردشگاه  می‌شدند .
این موردها  را که داردپشتوانه ی موفقیت من هستند و از خدای خودم خواستم  وخودم را وقف کردم که در خدمت فرهنگ غنی این کشور باشم . درطی این ۲۹سال برپایی نمایشگاه  کتاب  از ثانیه ی اول حضور داشتم  وخوشحالی ام این است که در خدمت مردم هستم  وبرایم فرقی ندارد که این  بچه ی پنج ساله  است یا  پیرمرد صدساله  .دوست دارم  با کسی که  ازکردستان می‌آید از آذربایجان می‌آید حرف بزنم  ٬دوست ورفیق  باشم ٬  با کمال میل درخدمتشان هستم٬ اطلاعات بدهم تبادل نظرکنم .همه ی اینها باعث شده وبه هر حال خدا وخداکمکم کرده وکسی که  خیلی خیلی دوستش دارم که بی نهایت ارادت دارم خدمتشان  حضرت زهرا«سلام الله علیه» است .
اولین کتابی که چاپ کردم نامش حضرت زهرابوده است وتا حالاهم الحمدا..پیشرفت کردم .
minilogo برای خوانندگان ما در مورد بیژن سمندربفرمایید.
بیژن سمندر حق بزرگی بر گردن گویش شیرازی دارد .ازنوجوانی در یک خانواده که چهاربرادر ودوخواهرهستند ٬همه صاحب سبک و صاحب هنر بودند .در زمینه شعر وموسیقی  بسیار بسیارموفق بوده اند ٬اما بیژن سمندر  در حفظ گویش شیراز متفاوت بوده وصاحب کتابهای مختلف بوده است بیژن سمندر کاری که روی لهجه شیرازی انجام داده  مهم است .
شهرمن شیراز من که آخرین مجموعه از کل کارهایش  شیراز از گل بهترون   را دارند که در اختیار ماست ٬ اما متاسفانه الان چندین  بیماری دارند٬ زبانشان را ازدست داده اندوتکلم  ندارند ٬که فعلاً در  میشل (بیشه ) بلوار ٬ لوس انجلس آمریکا باهمسرش زندگی می‌کندو متاسفأنه فرزندی هم ندارند.
خسته شدید…
minilogo نه از شنیدن کلام زیبای شما خسته نمی‌شویم . ان شاالله باز هم توفیق دیدار شما را داشته باشیم.
به امید خدا درشیراز میزبان هنرلند باشیم.
minilogo ان شاالله
ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.