ایرانی ترین کن | گزارشی از حضور سینماگران ایران در جشنواره کن از آغاز تا کن2018

اختصاصی هنرلند در ششمین روز برپایی جشنواره کن 2018

جشنواره کن 2018 روزهای پایانی خود را می‌گذراند. به همین مناسبت نگاهی انداخته ایم به ادوار گذشته جشنواره کن و حضور هنرمندان ایرانی درای جشنواره را مرور کرده ایم.

جشنواره کن مهم ترین جشنواره سینمایی اروپاست که به نوعی دیدی هنری تر از اسکار دارد. این جشنواره کمتر رنگ وبوی جنجالهای‌هالیوودی را به خود گرفته است و بیشتر از سایر جشنواره‌های سینمایی به حوزه‌های عمومی‌فرهنگ در سینما نگاه می‌کند. از این رو به نوعی معتبرترین جشنواره سینمایی جهان به شمار می‌رود.

جشنواره کن نخستین بار در سال 1939 در شهر کن فرانسه برپاشد اما با وقوع جنگ جهانی دوم متوقف شد تا اینکه در سال 1946 و پس از پایان جنگ با حمایت وزارت خارجه فرانسه مجددا راه اندازی شد اما در سال 1948 و 1950 به دلیل مشکلات مالی یک سال در میان برگزار شد اما از آن پس هرسال با حضور هنرمندان مختلف تکرار شد.

در مجموع برنامه‌های این جشنواره از هفت بخش تشکیل شده‌است که شامل بخش‌های مسابقه، خارج از مسابقه، نوعی نگاه، سینه فونداسیون (مسابقه فیلم‌های کوتاه)، هفته منتقدان، دو هفته کارگردانان و بازار فیلم می‌شود که فیلمهای شرکت داده شده در جشنواره کن در دو بخش اصلی و فرعی با هم به رقابت می‌پردازند.

ایرانیان در کن

ایرانیان در این جشنواره حضور پررنگ و جالب توجهی داشته اند و در ادوار مختلف توانسته اند توجه بسیاری را به خود معطوف نمایند. حضور سینماگران ایرانی در کن را می‌توان به دو دوره قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی‌تقسیم کرد.

قبل از انقلاب اسلامی

سینمای ایران در سال 1961 برای نخستین بار با فیلم «کورش کبیر» ساخته ی «فری فرزانه» پای به جشنواره ای گذاشت که چهاردهمین دوره ی خود را بدون فیلمی‌ایرانی برگزار کرده بود.

پس از آن نیز سینماگران ایرانی نتوانستند در کن حضور یابند تا اینکه سه سال بعد در سال 1965  «احمد فاروقی قاجار» با فیلم «طلوع فجر»در بخش فیلم‌های کوتاه این جشنواره حضور یافت .

پوستر فیلم گاو ساخته داریوش مهرجویی
پوستر فیلم گاو ساخته داریوش مهرجویی

سینمای ایران شش سال بعد در سال 1971 با فیلم «گاو» اثر پیش روانه ی  «داریوش مهرجویی» به این رقابت‌ها بازگشت. این فیلم در بخش دو هفته با کارگردانان نمایش داده شد.

مهرجویی سال بعد هم با فیلم «پستچی» که در آن زمان یکی از موفق‌ترین کارهای او بود و بازیگرانی چون «علی نصیریان» و «عزت‌الله انتظامی» در آن ایفای نقش کرده‌اند، بار دیگر در همین بخش از جشنواره کن حضور یافت ولی نتوانست جایزه‌ای به دست آورد.

حضور سینمای ایران در کن قبل از اتقلاب اسلامی
حضور سینمای ایران در کن قبل از اتقلاب اسلامی

ایران در سال 1975 با فیلم «تداعی» ساخته «نورالدین زرین‌کلک» و «شازده احتجاب» اثر بهمن فرمان آرا در جشنواره کن حاضر شد اما  همزمان با وقوع انقلاب اسلامی‌ایران با فیلم «سایه‌های بلند باد» در بخش هفته منتقدین شرکت کرد که آخرین حضور قبل از پیروزی انقلاب اسلامی‌به شمار می‌رود.

پس از پیروزی انقلاب

در سال 1980 و در فاصله ی کمی‌پس از پیروزی انقلاب اسلامی‌بهرام بیضایی با فیلم «چریکه تارا» در جشنواره کن شرکت کرد هرچند این فیلم که با درخشش سوسن تسلیمی‌به عنوان بازیگر اصلی فیلم هیچگاه در ایران مجوز اکران عمومی‌نگرفت.

 

پس از آن، بین ایرانیان و کن فاصله ای 10 ساله افتاد تا اینکه خسرو سینایی این گپ ده ساله را شکست و با فیلم «در کوچه‌های عشق»سینمای ایران را با کن آشتی داد.

سال بعد «عباس کیارستمی» با فیلم «زندگی و دیگر هیچ» ادامه دهنده این ارتباط شد و برای نخستین بار موفق شد جایزه نوعی نگاه را از کن به ایران بیاورد.

 

در این سال (1991) فیلم «بدوک» ساخته «مجید مجیدی» در بخش دو هفته با کارگردانان حضور یافت و فیلم کوتاه «قلب» به کارگردانی «سعید مجاوری» در بخش رقابتی فیلم کوتاه به نمایش درآمد.در این دوره از رقابت‌ها، همچنین اولین سال حضور سینمای ایران در بازار جهانی فیلم کن رقم خورد.

کیارستمی‌و کن

کیارستمی‌8 بار  در بخش‌های مختلف جشنواره کن شرکت کرد و در حالی که در سال 1997 فیلم «طعم گیلاس» را با خود آورده بود موفق شد نام خود را به عنوان تنها فیلمساز ایرانی برنده جایزه نخل طلای کن به ثبت برساند.

 

عباس کیارستمی
عباس کیارستمی

«طعم گیلاس» داستان مردی است که در حومهٔ شهر تهران، با اتوموبیلش دنبال کسی می‌گردد که تقاضای پردردسر او را در ازای دریافت 200 هزار تومان پول انجام دهد.

این فیلم هرچند توانست شهرت بسیاری رابرای کیارستمی‌و سینمای ایران به ارمغان آورد اما چندان مورد توجه مخاطبان سینما قرار نگرفت.

کن و مخملباف

«مخملباف» پدر، تاکنون 5 بار در این جشنواره حضور یافته و تنها یک‌بار سال 2001 میلادی برای فیلم «سفر قندهار» برنده جایزه بزرگ کلیساهای جهانی شد و دخترش طی 3 بار حضور در این رقابت‌ها یک بار سال 2000 برای فیلم «تخته سیاه» برنده جایزه ویژه هیات داوران شد و یک سال بعد بر مسند داوری جشنواره کن در بخش مسابقه نشست.

محسن و سمیرا مخملباف
محسن و سمیرا مخملباف
شاید این محتوا را نیز دوست داشته باشید

او سال 2003 نیز برای فیلم «پنج عصر» برنده دو جایزه ویژه هیات داوران و جایزه بزرگ کلیساهای جهان شد.

سایر فیلمسازان ایرانی در کن

سال 1999‌«کیارستمی» با همکاری‌ «ابوالفضل جلیلی» و «ناصر تقوایی» فیلم «قصه‌های کیش» را ساخت. این فیلم در بخش مسابقه به نمایش درآمد ولی نتوانست نخل طلای کن را از آن خود کند.

سال بعد «فهیمه سرخابی» با فیلم کوتاه «اولین گناه» در بخش «سینه فونداسیون» شرکت کرد ولی او نیز جایزه‌ای دریافت نکرد.

البته «حسن یکتا پناه» با فیلم «جمعه» در بخش نوعی نگاه و «بهمن قبادی» با «زمانی برای مستی اسب‌ها» در بخش دو هفته با کارگردان به طور مشترک برنده جایزه دوربین طلایی این دوره از رقابت‌ها شدند.

 

سال 2001 که سینمای ایران حضور پررنگی در جشنواره کن داشت «محسن مخملباف» با فیلم «سفر قندهار» در بخش مسابقه حضور یافت و جایزه کلیسای جهانی را نیز دریافت کرد. در همین سال «عباس کیارستمی» با «ای بی سی آفریقا» در بخش خارج از مسابقه و  «رضا میرکریمی» با «زیر نور ماه»  «علی‌محمد قاسمی» با فیلم کوتاه «غریبه و بومی» در بخش هفته منتقدین آن سال حضور یافتند، البته در این میان «میرکریمی» موفق به کسب جایزه بهترین فیلم بخش هفته منتقدین این رقابت‌ها شد.

داریوش مهرجویی
داریوش مهرجویی

دوره بعد نیز فیلم «ده» کیارستمی‌در بخش مسابقه جشنواره کن به نمایش درآمد، دو فیلم «آوازهای سرزمین مادری‌ام» ساخته «بهمن قبادی» و «بمانی» ساخته «داریوش مهرجویی» نیز در بخش نوعی نگاه شرکت کردند ولی در این بخش موفقیتی کسب نکردند، اگر چه فیلم بهمن قبادی برنده جایزه François Chalais شد.

در همین دوره در بخش دو هفته با کارگردانان ودو فیلم کوتاه «چت» ساخته «شادمهر راستین» و «گیوتین» ساخته «بهرام عظیم‌پور»در بخشهای دیگر نمایش داده شدند.نکته جالب توجه اینجاست که«بهمن قبادی» در این سال داوری بخش دوربین طلایی جشنواره را به عهده داشت.

سال2002 فیلم «طلای سرخ» اثر جعفر پناهی، در بخش نوعی نگاه شرکت کرد و برنده جایزه ویژه هیات داوران جشنواره کن شد، که هیچگاه در ایران نمایش داده نشد.البته در این سال «کیارستمی» نیز یکی از اعضاء هیات داوران بخش اصلی جشنواره کن بود.

سال 2004 نیز سال این فیلمساز ایرانی بود، سالی که به طور همزمان دو فیلم «ده» و «پنج» کیارستمی‌به ترتیب در بخش‌های نوعی نگاه و خارج از مسابقه به نمایش درآمد.

در دوره بعد «نیکی کریمی» توانست با اولین تجربه فیلمسازی‌اش با عنوان «یک شب» به بخش نوعی نگاه راه یابد ولی موفقیتی کسب نکرد.

پس از حضور پررنگ ایرانیان در نیمه اول دهه 2000 در جشنواره کن، دو سال پیاپی یعنی سال‌های 2006 و 2007 هیچ فیلمی‌از ایران در هیچ بخشی به جشنواره کن راه نیافت؛ البته «نیکی کریمی» به عنوان یکی از اعضاء هیات داوران بخش سینه فونداسیون و فیلم کوتاه برگزیده شد.

در همان سال 2007 همزمان با برگزاری شصتمین سال تولد جشنواره کن، فیلم ضد ایرانی «پرسپولیس» ساخته «مرجانه ساتراپی» و همکار فرانسوی‌اش در بخش مسابقه این جشنواره پذیرفته شد و جایزه ویژه هیات داوران به آن تعلق گرفت که خاطره خوبی برای ایرانیان نیست.

زمانی برای مستی اسبها-بهمن قبادی
زمانی برای مستی اسبها

در سال 2008، «ترانه تنهایی تهران» ساخته «سامان سالور» به عنوان تنها فیلم ایرانی برای بخش پانزده روز با کارگردان‌ها انتخاب شد.در دوره بعد در سال 2009 این رقابت‌ها، فیلم «کسی از گربه‌های ایرانی خبر ندارد» ساخته «بهمن قبادی» که فیلم‌هایی چون «نیوه مانگ»،«زمانی برای مستی اسب‌ها»، «فصل کرگدن» و … را در کارنامه کاری خود دارد در بخش نوعی نگاه به نمایش درآمد و جایزه ویژه بخش نوعی نگاه و جایزه منتقدان فرانسوی را در این دوره از جشنواره به دست آورد.

شصت و سومین جشنواره فیلم کن در حالی برگزار شدکه«رونوشت برابر اصل» ساخته «کیارستمی»، تنها فیلم ایرانی حاضر در این رقابت‌ها بود.

.سال 2011 نیز از لحاظ رابطه سینمای ایران و جشنواره کن سال مهمی‌بود.

مهمترین فیلمسازان ایرانی در جشنواره کن

پس از «عباس کیارستمی» ؛ «محسن مخملباف» و «بهمن قبادی» جشنواره کن بیش از هر سینماگر دیگری به دو چهره ی متفاوت سینمای ایران توجه نشان داده است: «اصغر فرهادی» وجعفر پناهی.

جعفرپناهی کارگردان فیلم سه رخ
جعفر پناهی

جعفر پناهی که  امکان خروج از کشور و شرکت در جشنواره را نه به عنوان داور و نه در این دوره به عنوان کارگردانی که فیلمش در بخش مسابقه اصلی به نمایش درآمده است نداشت امسال با فیلم سه رخ» در کن 2018 شرکت کرده است.

فرهادی با وجود آنکه درسال 2012 با فیلم گذشته که در فرانسه نیز تولید شده بود نتوانست جایزه ای به جز جایزه کلیسای جهانی به ارمغان بیاورد، در سال 2017 موفق شد جایزه  مشهور جشنواره را در دستان بازیگر فیلمش «فروشنده»یعنی شهاب حسینی ببیند. او امسال در کن 2018  با فیلم «همه می‌دانند در این جشنواره شرکت کرده است.

ایرانی ترین«کن»

این اولین بار است که دوفیلم از دو فیلمساز ایرانی در بخش اصلی جشنواره کن به رقابت با سایر رقبا می‌پردازند

واولین بار است که فیلمی‌از یک کارگردان ایرانی به عنوان فیلم افتتاحیه جشنواره کن به نمایش در می‌آید.ضمن اینکه تاریکی ساخته سعید جعفریان در بخش اصلی فیلم کوتاه و مثل بچه آدم ساخته آرین وزیردفتری از طرف دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران در بخش سینه فونداسیون حضور دارند.شاید به همین دلیل است که می‌توان این دوره از جشنواره فیلم کن را ایرانی ترین دوره ی این جشنواره به شمار آورد.

 

 

ممکن است شما دوست داشته باشید

نظرات بسته شده است.